بررسي عوامل موثر بر ظرفيت نفوذ خاك در عرصه هاي استحصال سيلاب  Fulltext 

[ محمود عرب خدري ] - مربي پژوهشي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
[ كورش كمالي ] - كارشناس ارشد مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري

خلاصه مقاله:

يكي از مهمترين خصوصيات فيزيكي خاك كه در مطالعات كاربردي روابط آب و خاك اندازه گيري از آن از اهميت ويژه اي برخوردار است نفوذپذيري خاك مي باشد. نفوذپذيري در طول زمان ثابت نبوده و در اثر پاره اي از عوامل تغيير مي كند. از جمله در عرصه هاي پخش سيلاب اين انتظار وجود دارد كه سرعت نفوذ آب در داخل خاك در اثر رسوبگذاري به تدريج كاهش يابد. اگر تقليل نفوذپذيري خيلي زياد باشد، سودآوري اين شبكه ها از بين خواهد رفت. چون نفوذ مناسب به معناي تامين رطوبت خاك، پوشش گياهي بهتر، تغذيه بيشتر آبخوانها و حتي جلوگيري از شور شدن خاك مي باشد. بررسي نفوذ مناسب به معناي تامين رطوبت خاك، پوشش گياهي بهتر، تغذيه بيشتر ابخوانها و حتي جلوگيري از شور شدن خاك مي باشد. بررسي نفوذ در عرصه هايي كه مدت زيادي از عمر آنها مي گذرد مي تواند به پيش بيني ظرفيت نفوذ در شرايط مشابه و شناخت عوامل موثر بر آن كمك كند.
در اين تحقيق نفوذپذيري و تعدادي از خصوصيات فيزيكي وشيميايي خاك در 9 كشتزار سيلابي موسوم به «بندسار» واقع در مناطق مركزي و جنوبي استان خراسان انداززه گيري شده است. سپس از طريق رگرسيون دو و چند متغيره رابطه نفوذ با ساير ويژگيهاي خاك مورد بررسيي قرار گرفته است. نتايج نشان مي دهد كه نفوذ نهايي خاك بندسارها از 3% تا 9/56 سانتي متر در ساعت متغير مي باشند، ولي درعين حال اكثر در كلاس آهسته تا متوسط قرار مي گيرند. درصد ذرات لاي، رس، سنگريزه و مقادير هدايت الكتريكي، اسيديته، نسبت جذب سديم و مواد الي خاك مهمترين عوامل در موثر در اين تغييرات بوده اند. در نهايت مدل رگرسيوني چند متغيره براي تخمين مقدار ظرفيت نفوذ خاك در شرايط مشابه ارائه شده است.

ظرفيت نفوذ، كشتزارهاي سيلابي ، بندسار ، مدل رگرسيوني ، عوامل موثر بر نفوذ