نقش فرمهاي ساختماني بعنوان مفاخر ايران  Fulltext 

[ مجتبي حسيني ] - دانشگاه لرستان

خلاصه مقاله:

كنون از مداين سخن نو كنم سخن ها ز ايوان خسرو كنم
در زمانهاي گذشته بناهايي نظير قصر ، كاخ ، كليسا و مسجد نشان دهنده مجد ، عظمت ، قدرت و شكوه حكام يا نظام حكومتي بوده است . هدف از ارائه اين مقاله اشاره به فرمهاي ساختماني و ويژگي هاي ايستايي در تاريخ ايران مي باشد كه نشانگر فهم مكانيكي سازندگان ايراني و آگاهي آنان به مرتبه والاي تكامل فرمي و ارزش بالاي ايستايي بوده است ، بويژه نگرشي كه افزون بر ارزشهاي ساختماني از نيازهاي غير ساختماني نيز ناشي گشته است . همچنين بررسي فرمهاي گنبدي شكل كه در مرز و بوم همواره در ذهن بيننده نشانه هايي از نيروهاي آسماني و متافيزيكي به شمار مي آمده اند و شكل كروي آسمان و ماه و سيارات نيز اين گمانها و باورها را تقويت مي كرده است ، بدين معنا كه توجه خاص به شكلهاي گنبدي و ساخت آنها در اين سرزمين صرفاً برآورنده نيازهاي مكانيكي نبوده و حتي برآورنده توقعات و نيازهاي رواني نيز بشمار رفته است ، بطوريكه گزينش فرمهاي گنبدي براي آرامگاهها در پيشينه ي تاريخي احتمالاً ايجاد نوعي پيوند بين زندگي دنيوي و قدرتهاي ما فوق دنيايي تصور شده اند كه خود در مسير تكامل و برداشت ذهن مردمان از اين فرمها بي تأثير نبوده است . افسوس كه از جزئيات فني ، دقت ، صداقت و جذابيت هاي شگفت انگيز ايجاد شده در بناي ايراني مرجع و نوشته هاي باستاني بجاي نمانده است ، ولي همين بس كه شاهنامه فردوسي جزئيات فني طا ق كسري را چنان بيان نموده است كه از نظر مهندسي و فنآوري امروزي داراي اهميت فراوان مي باشد .

فرم ساختماني ، طاق ، گنبد ، قوس