ضرورت اصلاح مديريت آبياري سطحي و استفاده از آبياري موضعي، راهكاري براي سازگاري با كم آبي  Fulltext 

[ جواد باغاني ] - عضو هيات علمي تحقيقات فني و مهندسي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي

خلاصه مقاله:

بر اي سازگاري با كم آبي در كشاورزي و توليد بيشتر براي جمعيت در حال افزايش كشور ، علاوه بر استفاده از مسائل بهزراعي و بهنژادي، راهكارهايي كه من جر به صرفه جويي و كاهش تلفات آب شود، مي تواند نقش مهمي در رسيدن به افزايش توليد با منابع آبي موجود ايفاء كند . بعضي از روش هاي آبياري قديمي با شرايط كم آبي كشور در تعادل مي باشند، هرچند ممكن است داراي نقايصي نيز باشند ولي با توجه به دانش و فناوري هاي نو اصلا ح آنها امكانپذير است . در همين راستا در مطالعات صحرايي كه بر روي دو روش آبياري سطحي و موضعي در استان خراسان رضوي انجام شده است ، بازده كاربرد آب آبياري سطحي در مزارع كشاورزان در مرحله خاك آب و جوانه زدن بذر ممكن است حتي به حدود 10 درصد و در آبياري اواسط و اواخر دوره رشد كه عمق ريشه زياد شده است، به 90 درصد نيز بالغ گردد . ميانگين بازده كاربرد آب آبياري در زراعت هاي گندم و پنبه كه بيشترين اندازه گيري انجام شده بود، بترتيب 58 و 36/5 درصد بود ه است . با تغيير سيستم آبياري سطحي به آبياري قطره اي در مزارع تعداي از كشاورزان، بيشترين و كمترين درصد افزايش عملكرد محصول را، بترتيب سيب زميني با %21 و چغندر قند با %9 داشتند . بيشترين كاهش آب مصرفي در زراعت هاي ذرت علوفه اي با %49 و كمترين مقدار آن در مزارع سيب زميني با %34 اتفاق افتاده است . كارآيي مصرف آب آبياري در ذرت علوف ه اي %116 افزايش يافته بود و زراعت هاي گوجه فرنگي، چغندر قند و سيب زميني بترتيب با %98 ، %92 و %83 در مراحل بعدي قرار گرفته بودند . در مجموع در تمام مزارع مورد مطالعه، ميانگين آب مصرفي در زراعت هاي چغندرقند، ذرت علوفه اي، گوجه فرنگي و سيب زميني بين 33/9 تا 44/1 درصد كاهش داشته است و مقدار عملكرد وزني در چهار محصول مذكور بين 9/2 تا 21/1 درصد و كار آيي مصرف آب آبياري، بين 83/2 و 116/3 درصد ( حدود 2 برابر ) افزايش پيدا كرده بود . در اين نوشتار ضمن مقايسه اقتصادي روش هاي آبياري سطحي و قطره اي در زراعت هاي رديفي به ارائه راهكارهاي اجرايي صرفه جويي در آب مصرفي در بخش كشاورزي به منظور افزايش توليد و سازگاري با منابع محدود آب كشور پرداخته شده است .

آبياري ، قطره اي، سطحي، عملكرد، آب مصرفي