مديريت تقاضا و مصرفآب كشاورزي در شرايط بحران آب  Fulltext 

[ سيدمحمدرضا زمزميان ] - كارشناس دفتر توسعه منابع آب كشاورزي و بهينه سازي مصرف

خلاصه مقاله:

براي آنكه به ارزش والاي آب در ديدگاه ايرانيان باستان پي ببريم ،كافيست كه نيم نگاهي به اوستاي زرتشت اندازيم . هنوز هم بازمانده اين آيينهاي ايزد آبها در جاي جاي ايران برگزار مي شود كه براي نمونه مي توان به مراسم جوي روبي و بيل گرداني در دامنه آتشكده آتشكوه در نيمور محلات اشاره كرد . در ايران باستان صدها سال پيش از آنكه نخستين فرضيه هاي مربوط به آبشناسي ارائه شود ،به گونه اي باور نكردني پاسخ يكي از بهترين مسايل مربوط به يافتن آب و آبهاي زيرزميني يافت شده بود . سنگ نوشته ها ولوح هاي باز مانده از ايران باستان بيانگر اينست كه مردمان ايران زمين، آبهاي زيرزميني را با كندن كاريزهاي دراز و عميق در آورده وبه روستاها و شهرهاي خود مي رساندند . اين كه براي اولين بار اين كاريز كجا بوده و در چه مناطقي به آب مي توان دست يافت و اينكه كاريز چگونه بايد ساخته شود ، شايد مهمترين مسأله اي بوده است كه بشر از آغاز تمدن تاكنون در دانش آبياري و آبرساني با آن روبه رو شده است . پرفسور
، عظمت قنوات ايران را « قنات فني براي دستيابي به آب » سال بر روي قنوات ايران بررسي كرده ،در كتاب 30 كه بيش از « هانري گوبلو » برابر با ديوار چين مي داند . مجموعه طول قنوات ايران بيش از 400 هزار كيلومتر ( بيش از فاصله زمين تا ماه ) مي باشد . قنات گناباد به طول 35 كيلومتر و ژرفاي بيش از 300 متر و چاههايي با فواصل منظم 50 متري ، از زمان هخامنشيان يك شاهكار بي نظير است . هر چند آب، سه چهارم سطح كره زمين را پوشانيده ولي فقط % 3 از آبهاي جهان شيرين و قابل مصرف در بخش كشاورزي ميباشد . بر اساس مطالعات انجام شده توسط سازمان خوار و بار كشاورزي جهاني ) ) FAO در 93 كشور در حال توسعه، استحصال بي رويه آب، موجب كاهش منابع آبي و در نتيجه به خطر افتادن امنيت غذايي گرديده و پيش بيني ميشود در هزاره سوم ميلادي چالشهاي اصلي جهان مسئله » آب « خواهد بود . بر اساس تحليل موسسه بينالمللي مديريت آبها دو نظريه در مورد تخصيص آب براي كشاورزي وجود دارد :
- 1 تامين مواد غذايي جمعيت روبه رشد كره زمين، برداشت آب از منابع سطحي و زيرزميني با رشد 11 - 12 درصد
- 2 بهرهوري بهينه از منابع آب با افزايش كارآيي مصرف آب در بخش كشاورزي