اثرات شوري و رژيم هاي مختلف آبياري بر عملكرد، اجزاء عملكرد و درصد پروتئين دانه در ارقام گندم  Fulltext 

[ غلامرضا زماني ] - استاديار دانشگاه بيرجند
[ حيدرعلي كشكولي ] - استاد دانشگاه شهيد چمران اهواز
[ علي شهيدي ] - دانشجوي دكتري دانشگاه شهيد چمران اهواز و عضو هيأت علمي دانشگاه بيرجند
[ سدغلامرضا قريشي ] - مربي دانشگاه بيرجند

خلاصه مقاله:

در مناطق خشكي مانند خراسان جنوبي، جهت نيل به توليد اقتصادي، آبياري نقش اساسي را ايفا مي كند اما چون ًعمدتا آب مورد استفاده براي آبياري در اين مناطق داراي نمك هاي محلول هستند، اثر شوري بر رشد گياه نيز بايد بطور همزمان مورد بررسي قرار گيرد . لذا اين تحقيق به منظور بررسي اثرات توأم تغييرات شوري و عمق آب آبياري بر عملكرد و اجزاء آن براي ارقام گندم قدس و روشن، جهت بكارگيري در برنامه ريزي مديريت آبياري در منطقه خراسان جنوبي، در سال زراعي 84 - 85 اجراء گرديد . قالب طرح آزمايشي ، كرت هاي خرد شده بصورت فاكتوريل بود كه در آن سطوح مختلف شوري ( ب ه ترتيب معادل 1 / 4 و 4 / 5 و 9 / 6 دسي زيمنس بر متر ) ، بعنوان كرت هاي اصلي و دو رقم گندم قدس و روشن و چهار سطح آبياري ( به ترتيب معادل 50 و 75 و 100 و 125 در صد نياز آبي گياه ) ، بعنوان كرتهاي فرعي كه در سه تكرار اجراء گرديد . نتايج نشان داد كه : اثر افزايش شوري آب آبياري در سطح 1 درصد بر افزايش پروتئين دانه و در سطح 5 درصد بر كاهش عملكرد دانه، وزن هزار دانه، عملكرد بيولوژيك و شاخص برداشت و در سطح 10 درصد بر كاهش تعداد سنبله در متر مربع و تعداد دانه در سنبله، معني دار بود . اما اثر معني داري بر ارتفاع گياه نداشت . كاهش عمق آب آبياري نيز در سطح 1 درصد بر كاهش عملكرد دانه، عملكرد بيولوژيك، شاخص برداشت و افزايش درصد پروتئين دانه، اثر معني دار داشته و در سطح 5 درصد بر كاهش وزن هزار دانه و تعداد سنبله در متر مربع و در سطح 10 درصد بر كاهش تعداد دانه در سنبله و ارتفاع گياه اثر معني دار داشت . اثر رقم در سطح 1 درصد بر عملكرد دانه، وزن هزاردانه، ارتفاع گياه، عملكرد بيولوژيك، شاخص برداشت و درصد پروتئين دانه و در سطح 5 درصد بر تعداد دانه در سنبله معني دار بود اما اثر معني داري بر تعداد سنبله در متر مربع نداشته است . اثر متقابل شوري و كم آبياري ) ) S*I بر هيچ يك از عوامل عملكرد و اجزاء آن اثر معني داري نداشت لذا مي توان نتيجه گرفت كه اثر تجمعي شوري و كم آبي ( بر كاهش عملكرد ) كمتر از مجموع اثرات هر يك از اين تنش ها مي باشد . افزايش هر يك از تنش هاي شوري و كم آبي، اثر افزايشي بر درصد پروتئين دانه در هر دو رقم گندم داشت البته در اين خصوص اثر كم آبي بيشتر از شوري است عدم تفاوت معني دار عملكرد دانه و تعداد سنبله در متر مربع در تيمار هاي 100 و 125 درصد نياز آبي گياه نشان مي دهد كه آبياري مازاد بر نياز ) I4 با سطح % 125 نياز آبي گياه ) تأثير معني داري بر اين پارامترها نداشت كه در مقايسه با ميانگين هاي عملكرد بيولوژيك ( كه معني دار شده اند ) مي توان نتيجه گرفت كه افزايش آب كاربردي ( بيش از % 100 نياز آبي گياه ) ، بيشتر باعث افزايش رشد رويشي شده تا افزايش عملكرد دانه . عملكرد و درصد پروتئين دانه گندم روشن، بترتيب 21 درصد و 5 درصد بيشتر از گندم قدس مي باشد . بنابراين گندم رقم روشن هم از نظر كمي و هم از نظر كيفي، نسبت به هر دو تنش كم آبي و شوري، مقاوم تر از گندم قدس بوده و توليد بيشتري داشت

پروتئين دانه، خراسان جنوبي، شوري، عملكرد، كم آبياري، گندم