نگرشي بر فعاليتها و اقدامات صرفه جويي آب و سازگاري با كم آبي در كشورهاي مختلف جهان  Fulltext 

[ نادر حيدري ] - عضو هيات علمي ( پژوهشيار ) بخش تحقيقات مهندسي آبياري و زهكشي، مؤسسه تحقيقات فني و مهندسي كشاورزي، سازمان تحقيقات و آموزش كشاورزي، وزارت جهاد كشاورزي،
[ حسين دهقاني سانيج ] - عضو هيات علمي ( پژوهشيار ) بخش تحقيقات مهندسي آبياري و زهكشي، مؤسسه تحقيقات فني و مهندسي كشاورزي، سازمان تحقيقات و آموزش كشاورزي، وزارت جهاد كشاورزي،
[ افشين حسين زاده ] - كارشناس دفتر توسعه شبكه هاي آبياري و تجهيز و نوسازي اراضي كشاورزي، معاونت صنايع و امور زير بنايي، وزارت جهاد كشاورزي

خلاصه مقاله:

درمقايسه با دوره زماني 1960-1990 ميلادي كه در حدود 45 هزار سد در جهان ساخته شده است، در شرايط حاضر توسعه منابع آب در مقياس وسيع كارايي اقتصادي كمتري دارد . در حال حاضر به علت رشد شديد جمعيت بخش شهري، براي تأمين آب مورد نياز اين جمعيت چاره اي جز استفاده از آب اختصاص داده شده به بخش كشاورزي نمي باشد . از طرفي ديگر به علت محدود بودن منابع آبي و مالي و همچنين مشكلات زيست محيطي، توسعه منابع آبي بيش از پتانسيل فعلي بسيار بطئي خواهد بود . در ارتباط با آب اختصاص يافته به بخش كشاورزي براي توليد محصولات مختلف و تأمين مواد غذايي، دو نظريه جهاني متفاوت وجود دارد . بر اساس نظريه اول، آب اختصاص يافته به بخش كشاورزي براي تأمين مواد غذايي جمعيت رو به رشد كره زمين كافي نمي باشد و امكان برداشت آب بيشتر از منابع سطحي و زير زميني حاكثر با 11-12 در صد رشد عملي است . نظريه دوم تأكيد بر بهره برداري بهينه از منابع آب دارد . كه برطبق آن ضروري است تا بهره وري مصرف آب ( كيلوگرم محصول توليد شده به ازاي متر مكعب آب آبياري مصرف شده ) در بخش كشاورزي افزايش يابد . به طوري كه امروزه شعار مصرف آب در كشاورزي، محصول بيشتر از هر قطره آب مي باشد . عملي كردن اين شعار كه آن را انقلاب آبي ناميده اند به مراتب دشوارتر از انقلاب سبز است كه شعار آن محصول بيشتر از هر هكتار زمين بود . رقابت شديد ميان بخش هاي صنعت، شهري و كشاورزي و خشكي و خشكسالي در كشور از نظر مصرف آب ايجاب مي كند كه منابع آب به طور بهينه مصرف شده و از هر واحد آب مصرفي توليد بيشتري بدست آيد . در راستاي كمك به اين هدف در اين مقاله تلاش گرديده است تا تكنولوژي ومديريت هاي نوين و بديع براي صرفه جويي در مصرف آب در كشاورزي فارياب در كشورهاي مختلف جهان ارايه گردد . مطالب به طور عمده برگرفته از پرسشنامه هاي ارسالي به كشورهاي عضو كميسيون بين المللي آبياري و زهكشي و حاصل كار گروه فني » صرفه جويي در مصرف آب براي كشاورزي « كميسيون بين المللي آبياري و زهكشي مي باشد كه هدف از آن جمع آوري و ارائه كليه مطالب ومستندات، مطالعات موردي و حتي سخنراني هاي ارائه شده در زمينه موضوع » صرفه جويي در مصرف آب « و تجارب حاصله در طي سال هاي 2003 - 1998 ميلادي در كشورهاي مختلف جهان و عضو كميسيون بين المللي آبياري و زهكشي مي باشد . كميسيون بين المللي آبياري و زهكشي بر پايه اطلاعات مقدماتي جمع آوري شده از روش هاي اجرايي صرفه جويي آب در تعدادي از كشورهاي عضو پيشرو پرسشنامه اي به 66 كشور ارسال نمود و از آنها خواسته شد جزئيات فعاليت خود در جهت صرفه جويي آب را تشريح نمايند . اين پرسشنامه ها مشتمل بر تمامي انواع مختلف مصارف آب، نحوه تأمين و كنترل و كليه اقدامات انجام شده در جهت صرف جويي و سازگاري با كم آبي و استفاده بهينه از آب تهيه و تنظيم گرديده بود . اطلاعات مورد درخواست همچنين شامل پيش بيني امكان استفاده از پساب هاي خانگي، پساب هاي صنعتي، و يا استفاده از زه آب هاي تصفيه شده و آب هاي لب شور بود .
در اين مقاله تلاش گرديده است اين نتايج جمع بندي و با مقايسه با شرايط و اطلاعات كشور مورد بررسي و تجزيه و تحليل و نقد قرار گرفته تا نسبت به ارائه يك جمع بندي با در نظر گرفتن مسايل و مشكلات آب و خاك وبهره وري آب در كشور اقدام و درسها و تجاربي براي صرفه جويي و سازگاري با كم آبي در كشور حاصل گردد .

بهره وري آب، صرفه جويي آب، سازگاري با كم آبي، تجارب صرفه جويي، كشورها