بررسي وضع موجود و روند تغييرات كيفي آبهاي زيرزميني به منظور مصارف كشاورزي با استفاده از ) GIS مطالعه موردي : شمال استان خوزستان )  Fulltext 

[ عبدالرحيم هوشمند ] - استاديار دانشكده مهندسي علوم آب شهيد چمران اهواز
[ فريبرز محمدي ] - دانشجوي كارشناسي ارشد آبياري و زهكشي دانشكده مهندسي علوم آب شهيد چمران اهواز

خلاصه مقاله:

از ميان مصرف كنندگان آب مانند بخش هاي صنعت، مصارف شهري و كشاورزي، بخش كشاورزي با مصرف بيش از 75 درصد از آبهاي در دسترس، بزرگترين بخش مصرف كننده آب مي باشد . بدليل اقليم نيمه خشك ايران، آبهاي زيرزميني از ديرباز در نظر ايرانيان به عنوان يكي از مهمترين منابع آب مطرح بوده است . يكي از مباحث مهم آبهاي زيرزميني به منظور استفاده در كشاورزي، كيفيت اين آبها مي باشد . اين موضوع را مي توان از دو ديدگاه بررسي كرد : بررسي وضع موجود و بررسي روند تغييرات كيفي آن، به منظور استفاده در كشاورزي . اين تحقيق در آبخواني به مساحت 190000 هكتار در منطقه اي در شمال استان خوزستان با استفاده از داده هاي شوري 100 چاه عميق و نيمه عميق با روش هاي آماري و با استفاده از نرم افزارهاي GIS انجام شده است . وضع موجود و روند تغييرات كيفي آبخوان در فصل بهار مورد بررسي قرار گرفته و نتايج بررسي نقشه هاي ميانگين شوري سالانه در كنار نقشه هاي شوري فصل بهار در طي 5 سال و استفاده از نقشه هاي انحراف از معيار بيانگر روند " بهبود شرايط شوري به ميزان 1000 ميكرو موس بر سانتيمتر در 60 درصد آبخوان " مي باشد . همچنين نتايج نشان دهنده همبستگي بيشتر نقشه شوري بهار هر سال با نقشه ميانگين شوري همان سال نسبت به نقشه شوري ميانگين سال قبل مي باشد . ولي مسئله قابل توجه، شوري بسيار زياد ( بر اساس استاندارد آزمايشگاه شوري خاك آمريكا براي آب با مصارف كشاورزي ) 3500 هكتار از آبخوان در فصل بهار نسبت به ساير فصول مي باشد . در مطالعات پيشين در اين آبخوان، اين 3500 هكتار به عنوان منطقه داراي آلودگي نقطه اي شناخته شده است . با توجه به ميزان شوري آبهاي زيرزميني اين قسمت از آبخوان در فصل بهار، در صورت استفاده از آبهاي فوق در كشاورزي شاهد شوري و تخريب منابع خاك و كاهش محصول در اراضي مشروب شده خواهيم بود .