بهينه سازي مصرف آب در شرايط توأم شوري و كم آبي در استان خراسان جنوبي  Fulltext 

[ حيدرعلي كشكولي ] - استاد دانشكده مهندسي علوم آب دانشگاه شهيد چمران اهواز
[ علي شهيدي ] - دانشجوي دكتري، دانشكده كشاورزي دانشگاه بيرجند
[ غلامرضا زماني ] - استاديار دانشكده كشاورزي دانشگاه بيرجند

خلاصه مقاله:

در راستاي سازگاري با كم آبي راهكارهاي مختلفي قابل پيشنهاد و اجراء است كه از آن جمله مي توان اتخاذ سياست هاي دراز مدت، جهت بهينه سازي مصرف آب، از طريق تعيين توابع بهينه توليد را ذكر نمود . كم آبي و كاهش كيفيت منابع آب و خاك در منطقه خراسان جنوبي، از عوامل اصلي كاهش توليد مي باشند لذا اين تحقيق به منظور تعيين تابع بهينه توليد آب - شوري - عملكرد براي ارقام گندم، جهت بهينه سازي مصرف آب و بكارگير ي آن در برنامه ريزي مديريت آبياري منطقه، در سال زراعي 1384 - 85 اجراء گرديد . قالب طرح آزمايشي، كرتهاي خرد شده با
سه سطح شوري آب آبياري بعنوان كرتهاي اصلي و دو رقم گندم ( قدس و روشن ) و چهار سطح آبياري، به عنوان كرتهاي فرعي كه در سه تكرار اجراء شد . سپس داده هاي عملكرد بر فرم هاي مختلف توابع توليد ( خطي ساده، خطي لگاريتمي، درجه دوم و متعالي ) برازش داده شد و پس از آناليز حساسيت، تابع بهينه توليد براي هر رقم گندم تعيين گرديد . نتايج آناليز حساسيت نشان داد كه توابع توليد درجه دوم براي هر دو رقم گندم قدس و روشن در منطقه به عنوان توابع بهينه توليد، قابل توصيه مي باشند . بررسي شاخص MPI دلالت بر آن دارد كه افزايش عملكرد در كم آبياري ها به ازاء واحد عمق آب، بيشتر از پر آبياري مي باشد . مقادير شاخص MPECw براي گندم روشن نشان داد كه افزايش يك واحد شوري، در سطوح شوري پايين، نسبت به سطوح بالاي شوري، تأثير بيشتري بر كاهش عملكرد گندم دارد . مقايسه قدر مطلق دو شاخص VMPI و VMPECw براي دو رقم گندم بيانگر آنست كه گندم روشن در برابر شوري و كم آبي مقاوم تر بوده و از نظر اقتصادي مقرون به صرفه تر مي باشد . بررسي شاخص MRTSECw , I نيز بيانگر مصرف بيشتر آب توسط گندم قدس در شرايط شوري يكسان، نسبت به گندم روشن است . منحني هاي هم محصول نشان مي دهند كه با افزايش ميزان آبياري، مي توان از آب آبياري با شوري بالاتري استفاده نمود، به نحوي كه عملكرد تغيير نكند بنابراين جهت سازگاري با كم آبي مي توان با ا קֶعمال كم آبياري با آب شور و بكار بردن آب صرفه جويي شده براي گياهان تحت تنش آبي، در زمين هاي مجاور، ميزان توليدات زراعي را در منطقه افزايش داد .

بهينه سازي مصرف آب، تابع توليد، شوري، كم آبي، گندم