راهكارهاي كاهش بهره برداري منابع آب زيرزميني در كشاورزي  Fulltext 

[ حميد توانا ] - دانشجوي كارشناسي ارشد اقتصاد كشاورزي دانشگاه زابل
[ محمود صبوحي ] - استاديار گروه اقتصاد كشاورزي دانشگاه زابل

خلاصه مقاله:

آب يكي از مهمترين عوامل توليد محصولات كشاورزي است و ايران كشور نيمه خشك است، كمبود آب كشاورزي و كمي راندمان آبياري ضرورت تحقيق در زمينه كم آبياري را فراهم مي نمايد . با بهره برداري بيش از حد از سفره هاي آب زيرزميني بخصوص در مناطق خشك و نيمه خشك، آثار جانبي منفي بوجود مي آيد كه مشكلات زيادي به دنبال دارد . به خاطر پايين رفتن آب هاي زيرزميني هم چاه هاي نيمه عميق به چاه عميق تبديل شده اند و بعضي از قنات ها خشك شده اند . هدف از مطالعه حاضر، شناسايي عوامل ايجاد اين آثار جانبي منفي و راهكارهاي جايگزين، براي كاهش آن در مزارع كشاورزي استان فارس مي باشد . نتايج نشان داد با كم كردن بازده آب چاههاي آبياري از طريق ايجاد محدوديت در مجوز احداث چاه، بخصوص چاههاي با بازدهي بالا، اين آثارجانبي منفي كاهش مي يابد . احداث چاه در جايي از مزرعه كه حداقل فاصله را نسبت به حدود زمين زراعي داشته باشد، از مصرف بيش از حد آب و در نتيجه ايجاد آثار جانبي منفي جلوگيري مي كند . نتايج همچنين نشان داد كه با افزايش قيمت آب نمي توان به هدف كاهش مصرف آب دست يافت و هزينه استحصال آب تاثير چنداني بر بازده خالص مزرعه و در نتيجه دسترسي اقتصادي به منابع آب زيرزميني ندارد اما مي توان با افزايش در نيروي كار در مزرعه و كاهش آب مصرفي، افت بازده خالص مزرعه ناشي از كاهش مصرف آب را جبران كرد .

آثار جانبي، منابع آب زيرزميني، دسترسي فيزيكي، دسترسي اقتصادي، هزينه استهلاك