بررسي اثرات زيست محيطي، اقتصادي و اجتماعي خشكسالي و راهكارهاي مقابله با آن در جامعه عشايري ايران  Fulltext 

[ آرزو افخم ابراهيمي ] - كارشناس ارشد ترويج و آموزش كشاورزي
[ سيدمحمود حسيني ] - عضو هيات علمي دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

خشكسالي يكي ازمهمترين بلاياي طبيعي است كه همواره زندگي انسان را مورد تهديد قرار داده است . خشكسالي از ديدگاه هاي گوناگون اقليمي ،كشاورزي، هيدرولوژي و اقتصادي / اجتماعي تعاريف متفاوتي داراست . بروز خشكساليهاي مكر ر در ايران در طول سالهاي اخير، فشارهاي سنگيني را بر كشور وارد كرده است .. مخصوصا جوامع روستايي و عشايري بواسطه نحوه معاش متكي بر كشاورزي و دامداري در معرض بيشترين آسيب ها قرار دارند . مسلما وقتي صحبت از روستايي و عشاير مي شود نمي توان نقش علم ترويج را بعنوان يك مكتب انساني سازنده ناديده انگاشت . اما در شرايط كنوني نقش , جايگاه و عملكرد ترويج در مقابله با خشكسالي بسيار كمرنگ است . به همين منظور اين پژوهش كاربردي با هدف بررسي ويژگي هاي كلي خشكسالي هاي اوائل دهه 1380 در ايران و تاثير آن بر محيط زيست و اقتصاد و معيشت جوامع عشايري و شناخت زمينه ها و راهكارهاي توانمندسازي كوچ نشينان براي مقابله با اين پديده و پيامدهاي آن به تدوين راهكارهاي ترويجي مي پردازد . روش تحقيق بكارگرفته شده تلفيقي از روشهاي كمي و كيفي است كه با استفاده از طرح دو مرحله اي انجام پذيرفته است . در اين تحقيق كليه عوامل تاثير گذار برمعيشت كوچ نشيني در شرايط محدوديت منابع آبي و تغيير و تحولات وارده بر آن مورد بررسي قرار گرفته و اولويت بندي گرديدند .
راهكارهاي مقابله با خشكسالي در زمينه هاي مديريتي ، زيست محيطي ، اقتصادي ، اجتماعي و آموزشي ترويجي معرفي و از نظر قابليت اجرا، ميزان تاثير و ميزان توجه مورد بررسي قرار گرفته اند . در نهايت با شناخت عوامل تاثيرگذار بر زندگي عشاير و علل اساسي آسيب پذيري از خشكسالي چنين نتيجه گيري مي شود كه مي توان با اتخاذ راهكارهاي مديريتي و برنامه ريزي از وقوع خشكسالي هاي اقتصادي ، اجتماعي تا اندازه اي جلوگيري نمود .

خشكسالي ، اثرات خشكسالي، راهكارهاي مقابله با خشكسالي ، راهكارهاي ترويجي