كاربرد سنجش از دور وGIS در مكانيابي محل دفن پسماند شهر تبريز  Fulltext 

[ علي اكبر متكيان ] - استاديار گروه سنجش از دور و GIS، دانشكده علوم زمين، دانشگاه شهيد بهشتي
[ عليرضا شكيبا ] - استاديار گروه سنجش از دور و GIS، دانشكده علوم زمين، دانشگاه شهيد بهشتي
[ سيدحسين پورعلي ] - مربي آموزشي گروه سنجش از دور و GIS، دانشكده علوم زمين، دانشگاه شهيد بهشتي
[ حسين نظم فر ] - كارشناس ارشد آب و فاضلاب شهر تبريز

خلاصه مقاله:

توسعه روزافزون مناطق شهري، گسترش بي رويه جمعيت، افزايش مصرف مواد داراي پس ماند تجزيه ناپذير و بسياري ديگر از دست آوردهاي زندگي ماشيني باعث گشته اند كه يكي از دغدغه هاي اساسي در مديريتِ محيط زيست شهري چگونگي دفع و معدوم سازي پس ماند باشد. هدف از طراحي و اجراي سيستم مديريت پسماندهاي شهري رفع مشكل شهر ودر نهايت كمك به سلامت و بهداشت و آسايش شهروندان است. آلودگيهاي هوا، آب وخاكِ ناشي از عدم مديريت صحيح و عدم انتخاب جايگاه مناسب جهت دفن پس ماند، در نهايت مشكلاتي را براي محيط زيست شهروندان ايجاد ميكند. لذا لازم است كه مطالعات وسيعي براي برنامه ريزي، طراحي و اجراي جايگاه انجام شده و فاكتورهاي مؤثر در اين برنامه ريزي و طراحي را در جهت حفظ سلامت و بهداشت شهروندان و منافع آنها و حفظ محيط زيست، مورد توجه قرار داد. دفن بهداشتي پسماندهاي شهري مثل هر پروژه مهندسي ديگر، به اطلاعات پايه و برنامه ريزي دقيق نيازمند است. انتخاب فاكتورهاي متعدد سبب تعدد لايه هاي اطلاعاتي شده وكوششها براي يافتن راه حلي مناسب براي تحليل بر روي تعداد زياد لايه هاي اطلاعاتي و اخذ نتيجه صحيح، تصميم گيران را به طور ناخودآگاه به سمت و سوي استفاده از سيستمي سوق ميدهد كه علاوه بر دقت بالا از نظر سرعت عمل و سهولت انجام عمليات در حد بالايي قرار داشته باشد. يكي از بهترين راه حل ها براي حل مسئله مذكور، استفاده از سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي مي باشد. امروزه سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي، به طور گسترده قابليت بكارگيري در برنامه ريزيهاي زيست محيطي و مسائل مهندسي را دارا ميباشد.در اين تحقيق ضمن استفاده از تصاوير ماهواره اي SPOT از لايه هاي متعدد اطلاعاتي نظير نقشه شيب منطقه، نقشه كاربري اراضي، نقشه زمين لغزش، نقشه خطوط ارتباطي، لايه فاصله از مراكز شهري و فرودگاه و ديگر مناطق مهم حاشيه شهر، نقشه خاك منطقه، نقشه شبكه هيدروگرافي و آبهاي زيرزميني، جهت باد غالب و ... براي مكانيابي محل دفن پسماند شهر تبريز استفاده شده است كه پس از استخراج لايه هاي اطلاعاتي مختلف، اين نقشه ها به صورت لايه هاي قابل استفاده در محيطGIS با استفاده از دو روش بولين و فازي در جهت عمليات مكانيابي بكار گرفته شد.
نتايج اين تحقيق نشان مي دهد كه شرائط اعمال شده در روش بولين، از عدم اطمينان كمتري برخوردار ميباشند و با توجه به محدوديتهاي قطعي كه در آن اعمال ميشود، مناطق مكانيابي شده نسبت به روشهاي مبتني بر منطق فازي، داراي تعداد پارامتركمتري ميباشند اما در بررسي دو روش فازي اعمال شده در اين تحقيق (WLC و OWA) مشخص گرديد كه روش WLC عليرغم سادگي آن، داراي معايبي ميباشد، از جمله اينكه با overestimate همراه است در حالي كه الگوريتم OWA با استفاده از وزنهاي درجه اي اين قدرت را به تصميم گير ميدهد كه عوامل مهمتري را كه از نظر او مسئله مكانيابي را بيشتر تحت تأثير قرار ميدهند با همان اهميت در مسئله قرار دهد و در اثر اين برتري، نتيجة حاصل از مكانيابي به روش OWA داراي قدرت تفكيك بهتري ميباشد.

پسماند، تبريز، GIS، بولين، فازي