شيمي سبز و كاربرد آن در توسعه پايدار صنعتي و معدني  Fulltext 

[ عمران بندپي ] -
[ جواد ملكوتيخواه ] -
[ شاهين محمدنژاد ] -

خلاصه مقاله:

حفظ و نگهداري محيط زيست و منابع طبيعي، يكي از مهمترين چالشهايي است كه بشر در آستانه قرن بيست‌ويكم با آن مواجه است و اين درحالي است كه لزوم بهبود سطح استانداردهاي زندگي در كشورهاي در حال توسعه اهميت خود را از دست نداده است. در اين خصوص بخش صنعت و معدن به دليل آنكه مي‌تواند در بهبود استانداردهاي زندگي نقش عمده‌اي داشته باشد و از طرفي مي‌تواند آثار زيست محيطي مهمي نيز برجاي گذارد، بسيار مورد توجه است. اكنون ثابت شده است كه الگوهاي توسعه صنعتي كه در آنها ملاحظات زيست‌محيطي در نظر گرفته نشده است، الگوهايي ناپايدارند. در واقع در سطح ملي اين تنها رشد اقتصادي نيست كه بايد مورد نظر قرار گيرد، بلكه چگونگي اين رشد نيز از اهميت زيادي برخوردار است. به تجربه ثابت شده است كه مي‌توان با حفظ قابليتهاي محيط‌زيست به حركت توسعه اقتصادي شتاب داد. به اين الگوي خاص از توسعه، توسعه پايدار گفته مي شود. ابزارهاي مختلفي جهت نيل به توسعه پايدار شناخته شده و تعريف شده‌اند. يكي از اساسي‌ترين اصول توسعه پايدار، پيشگيري از توليد يا ايجاد آلودگي، بجاي مديريت و تصفيه يا خنثي سازي آن مي‌باشد. در اين راستا گسترش علم شيمي، بخصوص استفاده از قابليتهاي آن در راستاي توليد مواد سازگارتر با محيط زيست از ابزارهاي كارآمد و مفيد جهت نيل به توسعه پايدار مي‌باشد. در علم شيمي، انقلابي سبز در حال شكل‌گيري است كه نه تنها پايداري محيط و سودبخشي را به ارمغان مي‌آورد، بلكه از خطرات فاجعه‌هاي صنعتي تا حد بسيار زيادي مي‌كاهد. توليد صنعتي اكثر محصولات بر اساس فعل و انفعالات شيميايي صورت مي‌پذيرد. در دهة گذشته بعضي شيميدانان نگرش جديد خود را متوجه توليد محصولات بدون استفاده از مواد سمّي و بدون ايجاد پسماندهاي خطرناك و سمّي نموده‌اند. اولين اصل شيمي سبز عدم ايجاد پسماندهاي سمّي است تا بي ضرر كردن آنها پس از توليد. در اين مقاله سعي شده است تا نقش و كاربرد شيمي سبز در جهت دستيابي به توسعه پايدار صنعتي و معدني مورد بررسي قرار گيرد.

توسعه پايدار، شيمي سبز، محيط زيست، صنعت و معدن، آلودگي