تشخيص الگويبي هنجار در سرشت لرزه خيزي  Fulltext 

[ مصطفي علامه زاده ] - پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله

خلاصه مقاله:

وقوع زمين لرزه ها در اغلب موارد همراه با يكسري بي هنجاري در ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي محيط مي باشد . ارائه مدل هاي ختلفي كه تا اندازه اي پديد آمدن اين گونه بي هنجاري هاي را توجيه مي كنند پژوهشگران را برآن داشته تا در مناطقي كه احتمال وقوع زمين لرزه مي رود، اقدام به تحت نظر گرفتن تغيير ويژگي هاي ژئوفيزيكي، ژئوشيميايي و زيست شناختي نمايند . اگر چه اين مشاهدات تاكنون نتوانسته اند نشانه هايي قطعي از رويداد زمين لرزه ها را در اختيار قرار دهند، ولي اين امكان را فراهم آورده اند تا پس از وقوع رويداد اصلي، با بازبيني داده هاي مربوط شناخت بهتري از پيش نشانگرها و امكان استفاده از آن ها در امر پيش بيني زمين لرزه ها به دست آيد . در ادامه پيش نشانگرهاي مهمي كه امروزه براساس شواهد علمي مي توانند در امر پيش بيني زمين لرزه ها كارايي داشته باشند معرفي مي گردند .
تغيير بي هنجار در سرشت لرزه خيزي يك منطقه مي تواند نشانه اي از در پيش بودن زمين لرزه اي قوي باشد . افزايش بي هنجار در تعداد زمين لرزه هاي ك وچك مي تواند به رويداد يك زمين لرزه بزرگ تعبير گردد . اطلاعات موجود نشان مي دهد كه بي هنجاري در سرشت لرزه خيزي مي تواند به صورت بروز پيش لرزه ها، فعاليت هاي لرزه اي بي هنجار، وقفه هاي لرزه اي، افزايش و يا كاهش فعاليت هاي لرزه اي، تغيير در ضريب پتانسيل لرزه خيزي b و مهاجرت كانون زمين لرزه ها ظاهر شود . با محاسبه پيوسته و مداوم ضريب b براي يك منطقه مي توان معياري براي تغييرات فعاليت لرزه اي در آن منطقه به دست آورد . تغييرات ضريب b در طول زمان مي تواند گوياي يك لرزش قوي در آينده نزديك باشد . يك چنين تغييراتي در سا ل 1975 قبل از زمين لرزه آوريل در چين مشاهده شده است . يكي از پيشگويي هايي كه به نظر مي رسد موفق بوده است، پيش بيني يكي از پس لرزه هاي بزرگ ) Ms =6) بعد از زمين لرزه 1976 منطقه فريولي ايتاليا است . برپايه اين پيش بيني موجب گرديد كه مسؤلان شهر به مردم هشدار دهند و آن ها را از سكونت در ساختمĤن هاي ضعيف برحذر دارند . همچنين به افزايش بي هنجار تعداد ماهانه زمين لرزه ها، حدود 1/5 سال پيش از زمين لرزه هايچنگ چين با بزرگي 7/3 در سال 1975 به عنوان پيش نشانگر لرزه خيزي براي پيش بيني اين زمين لرزه مي توان اشاره نمود . هدف از انجام اين پژوهش ارائه روش هاي نوين رياضي جهت تشخيص الگوهاي لرزه اي قبل از زمين لرزه هاي بزرگ ) (M>6 با تكنيك خوشه يابي به منظور شناسايي مناطق پرخطر لرزه اي 1 در سرزمين ايران است . الگوهاي لرزه اي مشاهده شده قبل از زمين لرزه هاي بزرگ موارد زير است كه توسط ) 1976
1- پيش لرزه هاي (Fore shocks)
2- مكان هاي آرام لرزه اي (Preseismic quiescence)
3- پيش نشانگرهاي (Swarm)
4- دنات هاي لرزه اي (Doughnut)