ميدان تنش در پوسته زمين به عنوانيكي از پيش نشانگرهاي اصلي زلزله  Fulltext 

[ محمود يزداني ] - استاديار بخش مهندسي عمران، گروه مهندسي ژئوتكنيك، دانشگاه تربيت مدرس
[ داوود كلانتر ] - دانشجوي كارشناسي ارشد مهندسي ژئوتكنيك، دانشگاه تربيت مدرس

خلاصه مقاله:

پديده زلزله و يران كن نده ترين پد يده طب يعي برا ي جان و اموال بشر است . تحقيقات علمي با گرايش به سمت پيش بيني موفقيت آميز زلزله هاي بزرگ، اهميت زيادي براي نوع بشر دارند . پ يش نشانگر ي كه بتواند چهار مشخصه مكان وقوع، زمان وقوع، شدت زلزله محتمل و ميزان احتمال وقوع را به درست ي مشخص ساز د م ي تواند عامل ي قابل قبول برا ي پيش بيني زلزله باشد . در اين مقاله عامل تنش در پوسته زمين به عنوان يكي از عوامل اصلي كه در پيش بيني زلزله مي تواند مورد استفاده قرار گيرد بررسي شده است . پيش نشانگرهاي زلزله مجموعه اي از عوامل و نشانه هاي محيطي، فيزيكي يا شيمي ايي هست ند كه در هنگام وقوع زلزله يا دردوره هايي قبل از آن پديدار شده يا در آن ها تغييرات قابل توجهي ايجاد مي گردد . در ابتدا ارتباط پيش نشانگرهاي شناخته شده با ميدان تنش در سنگ ها مورد بررسي قرار گرفته است . به عنوان نمونه يكي از پيش نشانگرهايي كه از دوران هاي باستان در بين مردم شناخته شده است، نابهنجاري در رفتارهاي برخي از حيوانات است . در اثر افزايش تنش در سنگ ها، امواج الكترومغناطيس از آن ها منتشر مي شود . به عقيده محققان اين پديده علت بروز رفتارهاي غير عادي در حيوانات مي باشد . ارتباط تنش با پيش نشانگرهاي ديگر از قبيل وقوع پيش لرزه هاي خفيف قبل از زلزله اصلي ، تغييرات سطح آب در چاه ها، تغييرات در غلظت يون ها در آب ، تغييرشكل هاي زمين ( تغيير تراز و كج شدگي ) ، تغييرات در مقاومت الكتريكي زمين، تغييرات در دماي زمين و تغييرات در سرعت امواج در زمي ن نيز موردبررسي قرار گ رفته است . در ادامه تجمع تنش در پوسته زمين به عنوان عامل مستقيم در وقوع زلزله معرفي شده و تئوري بازگشت الاستيك به عنوان توصيف كننده پديده زلزله در ارتباط با تنش معرفي شده است . سپس به استفاده از اطلاعات تنش جهت پيش بيني زلزله در مدل هاي عددي و مطالعات آماري ا شاره شده است . جزئيات كاربرد اطلاعات تنش در مدل هاي عددي به عنوان شرايط اوليه مورد اشاره قرار گرفته است . نيازهاي ديگر مدل هاي عددي شامل هندسه و مدل رفتاري اجزاي سيستم نيز معرفي گرديده اند . روش هاي اندازه گيري تنش در پوسته زمين به عنوان ابزاري براي پيش بيني زلزله مورد اشاره قرار گرفته و روش شكست هيدروليكي به عنوان كاربردي ترين روش معرفي شده است . در نهايت به برخي از تجربيات موجود در ارتباط ب ا اندازه گيري تنش اشاره شده است .