بررسي نظامهاي تحقيق و توسعه در كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه  Fulltext 

[ الهام آذرپژوه ] - عضو هيات علمي بخش فني و مهندسي مركز تحقيقات كشاورزي خراسان
[ تكتم حامدزاده ] - رئيس آزمايشگاه هاي امور پژوهش و كنترل كيفيت شركت كنسرو و سردخانه رضوي

خلاصه مقاله:

تحقيق عبارت است از مشاهده چيزهايي كه همه كس آن را ديده ولي درباره اش نينديشيده اند.
تحقيق ، امروزه نه جنبه فردي بلكه جنبه هاي گروهي و سازماني دارد و پژوهش نه تنها در يك وجه زندگي انساني، بلكه در تمام وجوه امنيتي، دفاعي، صنعتي، فن آوري، آموزشي و هنري بدل شده است كه مي بايست در هماهنگي با يكيدگر و در جهت توسعه جامعه به كار برده شود. هم اينك معادله بين تحقيق و توسعه تغيير يافته است. قبلا اين توسعه بود كه تعيين مي كرد به چه ميزان بايد تحقيق شود، ليكن اكنون اين تحقيق است كه تعيين مي كند به چه ميزان توسعه بايد هزينه شود و كجا اقدام هاي لازم صورت پذيرد.
واحدهاي تحقيق و توسعه در كارخانه ها، هسته اوليه فعاليت هاي تحقيقاتي در بخش صنعت است، اين واحد ها به طور عمده عهده دار انجام تغييرات فن آوري در داخل يك كارخانه توليدي بوده، حذف نوآوري در فرايند توليد يك محصول خاص را در چارچوب سياست گذاري صاحبان واحد توليدي تعقيب مي كند. از آنجا كه مجموعه فعاليت واحدهاي تحقيق و توسعه كارخانه ها مي بايست به صورت بلاواسطه و سريع در خدمت سود اقتصادي واحد توليد كننده قرار گيرد، طبيعتا برخورد با موضوع تحقيقات در اين واحدها تابع برنامه ريزي واحدهاي توليدي مربوطه بوده و الزاما منافع مجموعه صنعت را در بر نخواهد گرفت.
از آنجا كه واحدهاي توليدي پايه اوليه هرگونه تغييري را در نظام صنعتي كشور تشكيل مي دهند، مجموعه سياست گذاري هاي توليد و تحقيقاتي كشور بايد به گونه اي صورت پذيرد كه منجر به ايجاد تحول در نظام توليد كارخانه شود. تحقق در اين باره مي بايست از طريق اجراي سياستهاي حمايتي از يك سو و ترغيب سهامداران واحدهاي توليدي به سرمايه گذاري در امر تحقيق و توسعه از سوي ديگر صورت پذيرد. كه اين امر گسترده بودن ابعاد حمايتهاي دولت از فعاليت هاي تحقيقاتي را به خصوص در سالهاي اوليه فعاليت هاي توسعه اجتناب ناپذير مي سازد.
در اين مقاله با نگرشي به واحدهاي تحقيق و توسعه دركشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه سعي شده وضعيت واحدهاي R&D در كشورهاي جهان سوم و همچنين علل عقب ماندگي تحقيقات پيشرفته دركورهاي در حال توسعه از جمله ايران بررسي شود.