كاربرد نرم افزار HEC5Q در پيش بيني تغييرات كيفيت آب در مخازن سدها( بررسي موردي سد چراغ ويس)  Fulltext 

[ نعمت اله جعفرزاده حقيقي فرد ] - مشاور عالي شركت مهندسين مشاور دز آب – دكتراي مهندسي بهداشت محيط و عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اهواز
[ نعيم بني سعيد ] - كارشناس شركت مهندسين مشاور دزآب – دانشجوي كارشناسي ارشد مهندسي محيط زيست

خلاصه مقاله:

در اين مطالعه با استفاده ازمدل يك بعدي HEC5Q و كاربردنتايج مربوط به كيفيت آب رودخانه چم خان و با فرض احداث سد چراغ ويس بر روي اين رودخانه و نقش لايه بندي دماي و تغذيه گرايي در چارچوب مطالعات احداث سد چراغ ويس مورد مطالعه قرار گرفت . همچنين با توجه به غلظت مجاز نيتروژن و فسفر در آب خروجي از درياچه آتي سد ، حداقل حجم مورد نياز براي تأمين نيازهاي زيست محيطي ارزيابي شد. در اين بررسي از دبي متوسط ماهيانه در سالهاي آبي55-1354 تا 57-1356 و معادل سازي سالهاي 78-1976
به عنوان يك دوره متوسط شاخص استفاده شده و مخزن سد با استفاده از اطلاعات مورد نياز موجود و پارامترهاي كيفي اندازه گيري شده شامل دماي آب ، اكسيژن محلول ، نيترات ، فسفات و آمونياك در اين دوره شبيه سازي گرديد . نتايج شبيه سازي نشان مي دهد كه مخزن داراي يك چرخه لايه بندي دمايي است كه حدود 9 ماه از سال ادامه مي يابد . لايه بندي مورد نظر از فروردين هر سال آغاز شده و در ماههاي تابستان به اوج خود رسيده و در آذر ماه با كاهش انرژي ورودي به مخزن ، لايه بندي ضعيف شده و كم كم از بين مي رود . در زمستان مخزن كاملاً مخلوط شده و مجدداً از بهارلايه بندي آغاز مي شود . در دوره اختلاط مجموع مواد محلول، نيترات ، فسفات ، آمونياك و اكسيژن محلول در عمقهاي مختلف داراي غلظت مشابه هستند . همچنين غلظت كليه پارامترها بجز اكسيژن محلول در طول دوره اختلاط روندي افزايشي نشان مي دهد. با افزايش لايه بندي ميزان اكسيژن محلول كاهش يافته ، بطوري كه در لايه هاي پايين به صفر نيز مي رسد . اين بررسي نشان مي دهد كه پس از احداث سد، ميزان نيتروژن و فسفر ناشي از تجزيه مواد آلي ته نشين شده تأثير قابل ملاحظه اي بر موجودي اين مواد در درياچه سد داشته و در طي چند سال آينده مخزن سد در گروه مخازن با تغذيه گرايي متوسط و بالا قرار خواهد گرفت . نتايج مطالعات همچنين نشان مي دهد كه حجم در نظر گرفته شده براي مخزن سد ممكن است با توجه به روند افزايشي غلظت نيترات و فسفات در آينده تأمين كننده شرايط يك درياچه كم غذا نباشد و به همين دليل پيشنهاد مي شود با توجه به استانداردهاي موجود ، تمهيداتي براي كاهش غلظت ورودي پارامترهاي مذكور و همچنين كنترل نيتروژن و فسفر توليدي در اثر تجزيه مواد آلي موجود در بستر درياچه، انديشه شود .

تغذيه گرايي ، كيفيت آب ، سد چراغ ويس، برنامه HEC5Q