قابليت اطلاعات ماهواره‌اي و سيستمهاي اطلاعات جغرافيائي براي پايش  مديريت آبياري و زهكشي دشتها 

[ مهدي نادري ] -

خلاصه مقاله:

زماني كه دشتها فاقد آب براي آبياري هستند تنها يك محدوديت دارند و آن محدوديت آب آبياري است ولي فراهم نمودن آب بدون مديريت و هدايت آب زهكشها بدون دورانديشي عدم قابليت اراضي براي كشاورزي را به دليل مسائلي چون شوري و قليائيت و يا زهكشي به دنبال خواهد داشت. اگر بتوان به كمك اطلاعات سنجش از دور كه در دوره‌هاي زماني كوتاه مدت برداشت ميشوند عملكرد سيستمهاي آبياري و زهكشي را پايش كرد امكان اصلاح و رفع عيوب سيستمها فراهم ميگردد. يك نمونه مطالعاتي وضعيت منطقه رودشت در دشت اصفهان در قسمت پاييني حوضه آبخيز زاينده‌رود ميباشد كه منعكس كننده وضعيت بسياري از دشتهاي كشور است.مسائل مبتلابه اين دشت با افزايش آب آبياري در پي احداث سد زاينده‌رود شروع ميشود. اطلاعات ماهواره‌ايLandsat TM و Landsat MSS مربوط به سالهاي 1976 قبل از افزايش آب زاينده‌رود و 1990 پس از افزايش آب مورد استفاده قرار گرفتند، اصلاحات لازم انجام گرديد و با كار صحرائي، بررسي گزارشها و نقشه‌هاي تهيه شده از منطقه اطلاعات ماهواره‌اي طبقه‌بندي شدند. نتايج نشان ميدهد كه طي 14 سال با دو برابر شدن آب اختصاص يافته زاينده‌رود به آن دشت، اراضي با خطر شوري شديد 5 درصد كاهش يافتند در صورتي كه 16 درصد از اراضي بدون مسئله شوري كم و 20 درصد به اراضي با شوري متوسط افزوده گرديده است. به عبارتي مجموعا 36 درصد اراضي تنزل يافته‌ اند و اراضي با محدوديت زهكشي از 10 درصد ( 6/291 هكتار) در سال 1976 به 7/22 درصد (93/661 هكتار) در سال 1990 افزايش يافته‌ است. با دو برابر شدن ميزان آب آبياري تنها حدود 6 درصد يا 1200 هكتار به اراضي كشاورزي منطقه اضافه شده است در‌حالي كه روند تنزل اراضي سالانه 2/231 هكتار ميباشد.

ماهواره ، شوري ، زهكشي