[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

اثر اجراي طرح پخش سيلاب آب باريك بم بر روي خصوصيات خاك  Fulltext 

[ امير سررشته داري ] - عضو هيات علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري

خلاصه مقاله:

كمبود آب در مناطق خشك و نيمه خشك يك معضل عظيم و بحراني مي باشد. در حال حاضر اين مشكل به شكلهاي گوناگوني اين مناطق را تهديد مي كند. راههاي مختلفي جهت مبارزه با اين مشكل وجود دارد كه كشورهاي درگير به روشهاي مختلف و با مديريتهاي گوناگون با آن برخورد مي كنند. يكي از روشهاي مديريتي در اين زمينه، هدايت و كنترل سيلابها در اراضي مساعد پخش سيلاب با هدف جمع آوري آب، كاهش فرسايش خاك و بهتر كردن پوشش گايهي مي باشد. اين هعمليات در ايران به شكل يك طرح تحقيقاتي در قالب ايستگاه هايي خاص، در مناطق مستعد در حال انجام مي باشد. با عنايت به اينكه تقريبا شش سال از اجراي اين طرح مي گذرد و ارزيابي و بررسي آن در جهت شناسايي نحوه تاثير لازم و ضروري است، اين تحقيق در جهت يك ارزيابي مدون و دقيق در جهت شناسايي اثر گذاري سيستم بر روي عوامل اكولوژيكي انجام گرديد. بنابراين عرصه طرح پخش سيلاب بر آبخوان آب باريك بم در استان كرمان جهت اجراي اين تحقيق پيشنهاد و با تكيه بر استفاده از سيستم اطلاعات جفرافيايي و استفاده از تصاوير ماهواره اي به مرحله اجرا گذاشته شد.
عرصه انتخابي آب باريك، عملا بعد از ايستگاه گره باسگان دومين ايستگاه اجرا شده مي باشد. اين عرصه در حاشيه كوير لوت در واريزه هاي حاصل از سلسله جبال بارز قرار دارد. در طول اجراي تحقيق، نمونه برداري خاك در نقاطي كه توسط شبكه بندي و به كمك GPS مشخص گرديد بود جهت اندازه گيري ازت ، فسفر و كربن آلي همراه با اندازه گيري نفوذپذيري انجام گرديد. نمونه برداري توسط اگر (Auger) و در بعضي نقاط در داخل پروفيل در اعماق 0-30 ، 30-60 و 60-90 ، بسته به ميزان رسوبگذاري در خاكريزهاي مختلف صورت گرفت. شبكه بندي به صورت 30 ضربدر 30 متر بوده و نمونه ها به شكل مركب و از 5 نقطه در رئوس و مركز هر مربع در شبكه جمع آوري گرديد.
نتايج نشان مي دهد كه ميزان نفوذپذيري كاهش و مقدار فسفر و كربن آلي در حد معني داري افزايش يافته اند. همچنين در فواصل بين خاكريزها نيز تغييرات معني داري در ميزان هر كدام از اين فاكتورها به چشم مي خورد. رگرسيون خطي انجام شده براي نيتروژن و كربن آلي يك ارتباط قوي را نشان ميدهد. (r^2=0/87 , p<0/001) در حاليكه به طور همزمان يك ارتباط نسبتا قوي بين كربن آلي و فسفر نيز مشاهده شده است.
به طور كلي نتايج ثابت مي كند كه وضعيت خاك در مجموع بهتر شده است. اين وضعيت شالم افزايش حاصلخيزي خاك و اصلاح وضعيت فيزيكوشيميايي خاك نسبت به وضعيت قبل از اجراي عمليات پخش سيلاب مي باشد. افزايش پوشش گياهي و تغيير چشم انداز منطقه از لحاظ اكولوژيكي بخوبي اين مسئله را تاييد مي كند ولي در عين حال با توجه به شكل و نحوه رسوبگذاري در عرصه، تغييراتي از نظر عمق رسوب در بين خاكريزها ملاحظه مي گردد كه به نوع مديريت اجراي سيستم و نحوه نگهداري از سيستم پخش سيلاب بعد از هر آبگيري بر ميگردد.

خصوصيات خاك ، پخش سيلاب ، آبخوانداري