[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

اثرات پخش سيلاب بر خصوصيات فيزيكوشيميايي منابع خاكي آبخوان  Fulltext 

[ عبدالصالح رنگ آور ] - عضو هئيت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خراسان

خلاصه مقاله:

اهميت پخش نمودن سيلاب در ارتباط با منابع خاكي در مناطق خشك، به اين دليل است كه رسوبگذاري مواد معلق سيلابها در اراضي سنگلاخي و درشت دانه مي تواد آنها را به كشتزارهاي مناسبي تبديل كند. مواد معلق موجود در سيلابهاي مناطق گرم و خشك باعث تغييراتي در بافت وساختمان، ازدياد عمق و حاصلخيزي خاكهايي كه اين سيلابها بر روي آنها صورت مي گيرند، مي شود. استفاده از سيلاب ها با اهداف مختلف بويژه زراعت سيلابي، در كشور سابقه ديرينه دارد، اما در اثر بخشي آن بر منابع خاكي تحقيق كافي صورت گرفته واستفاده از سيلابها در مناطق مختلف مستلزم شناخت كامل از چگونگي اين اثرات مي باشد.
به منظور بررسي اثر بخش سيلاب بر خصوصيات فيزيكوشيميايي خاك آبخوانها، عرصه پخش سيلاب جاجرم از توابع شهرستان بجنورد در استان خراسان انتخاب و پس از آماده سازي سيستم به روش لبه پخش ، قبل از سيلاب گيري شبكه، از حدود يك سوم تا يك دوم طول هر سه نوار اوليه شبكه پخش ، هفت پروفيل حفر گرديد. از افقهاي قابل تشخيص C,A و نيز با توجه به اهميت لايه شخم در زراعتهاي سيلابي (عمق صفر تا سي سانتيمتر) ، نمونه برداري خاك صورت پذيرفت. نمونه ها در ازمايشگاه مورد ارزيابي قرار گرفته و مقادير كمي پارامترهايي از قبيل Cl, Ca, Mg, Na, T.N.V, pH, Ec, S.P. HCo3, O.C , N, P, SAR, Sand% , Silt , Clay% تعيين گرديد. پس از سه نوبت سيلاب گيري نمونه برداري مجدد از خاك همان مكانها انجام پذيرفت و آزمايشات فوق تكرار گرديد.
داده هاي حاصل از آزمايشات در هر يك از افقها و نوارهاي پخش ، بر اساس آزمون t و مقايسه تاثير كلي سيلاب در قالب بلوكهاي كامل، بصورت اسپليت بلوك با سه تكرار آناليز گرديد. در اين آزمايش كرتهاي اصلي ، شامل زمانهاي اندازه گيري فاكتورهاي مورد نظر قبل و بعد از سيلاب و كرتهاي فرعي شامل افقهاي خاكي C,A و لايه شخم P بودند و هفده صفت خاكي براي هر افق كه ذكر گرديد بررسي شدند.
تجزيه واريانس نمونه ها نشان داد كه پخش سيلاب بر روي نسبت شن، نسبت رس، مقدار مواد آلي، بي كربنات، (p<%5) ، كلسيم، منيزيم، كلر، سديم، نسبت جذب سديم و هدايت الكتريكي (p<%1) موثر و اختلاف معني داري را نشان داده و به جز شن كه كاهش يافته، بقيه صفات افزايش را نشان دادند. مقايسه ميانگين هاي مربوط به افق هاي مختلف نيز ناشن داد كه شوري خاك، كلسيم، منيزيم ، در لايه شخم نسبت به دو افق C,A افزايش معني داري داشت. نسبت شن به رس و سيلت در افق A كاهشي را نسبت به افق C و لايه شخم نشان داد. همچنين نتايج بدست آمده نشان دادند كه پخش سيلاب در مورد ويژگيهاي ديگر خاك، اختلاف معني داري بين قبل و بعد از پخش سيلاب ايجاد ننموده است.
در مجموع با توجه به افزايش مواد آلي، ميزان رس كاهش نسبت شن به ساير ذرات معدني خاك، مي توان اظهار نظر كرد كه پخش سيلاب سبب بهبود كيفيت برخي از خواص شيميايي خاك گرديده كه نهايتا حاصلخيزي خاك را به همراه دارد.