[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

بررسي مشخصه هاي زمين شناسي آبرفتهاي كواترنري استان زنجان بمنظور مكان يابي مقدماتي براي اجراي طرح هاي آبخوانداري  Fulltext 

[ پرويز عبدي ] - عضو هيات علمي مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان زنجان
[ محمدرضا حسنلو ] - دانشجوي كارشناس ارشد آبخيزداري دانشگاه تربيت مدرس

خلاصه مقاله:

كشور ايران بنا به موقعيت جغرافيايي خشك و نيمه خشك جهان به شمار مي رود. در بسياري ازمناطق كشور كه جزء مناطق خشك محسوب مي شود، تامين آب مورد نياز همواره از مشكلات اساسي آن بوده است. در حاليكه نيمي از سطح كشور، پوشيده از نهشته هاي كواترنري مي باشد كه در بين اينها نهشته هاي آبرفتي وجود دارد كه از استعداد ذخيره سيلاب برخوردار هستند. استان زنجان در شمال غربي ايران قرار داشته و داراي اقليم خشك و نيمه خشك مي باشد. متوسط بارندگي استان 360 ميليمتر در سال است. نهشته هاي كواترنري استان زنجان باگستردگي بيش از 8941 كيلومتر مربع با مشخصه هاي متنوع، قابليتهاي براي اهداف مختلف مورد نياز زندگي بشري را دانرد، شناسايي اين قابليتها در استفاده بهينه از آنها كمك موثري خواهد نمود. لذا در اين تحقيق به بررسي مشخصه هاي زمين شناختي نهشته هاي كواترنر پرداخته مي شوده و با استفاده از نتايج حاصل از اين بررسيها اقدام به مكان يابي مقدماتي محلهاي مناسب براي اجرا و توسه طرح هاي آبخوانداري ميگردد. براي اين منظور ضمن مطالعه منابع علمي و كاربردي موجود دراين زمينه، اقدام به جمع آوري داده هايي همانند نقشه هاي مختلف و مورد نياز از منطقه (زمين شناسي و توپوگرافي) ، نتايچ و اطلاعات مطالعات قبلي انجام شده وساير آمار و اطلاعات موجود جمع آوري گرديد. در مرحله تبعد به صورت گزينشي اقدام به پيمايش و مطالعه صحرايي شد. در ادامه با استفاده از اين داده ها و تصاوير ماهواره اي نقشه پراكنش آبرفتهاي كواترنري در سطح استان و محيط سيستم (GIS) تهيه گرديد. سپس با توجه به امكانات و اطلاعات موجود، مانند چاههاي اكتشاف، پيزومتري و بهره برداري از منابع آب زير زميني و همچنين بعضا وجود لاگهاي ژئوالكتريك و مطالعات تفضيلي صورت گرفته، از طريق مطالعه مشخصه هاي زمين شناسي مورد اشاره، نقشه آبخوانهاي آبرفتي موجود ترسيم و خصوصيات فيزيكي وهيدروديناميكي آنها مورد ارزيابي قرار گرفت. بر اساس نتايج بدست آمده از اين روش از مساحت 22164 كيلومتر مربع سطح استان، حدود 8941 كيلومتر مربع مربوط به آبرفتهاي كواترنري است كه حدود 40 درصد كل سطح را شامل مي شود. اين مناطق عمدتا به صورت دشت بوده و شامل پنج دشت، زنجان، سجاس، طارم، ماهنشان- انگوران و گل تپه – زرين آباد مي باشد. كل مساحت آبخوانهاي موجود در اين مناطق در حدود 3350 كيلومتر مربع است كه در حدود 37 درصد كل مساحت آبرفتهاي كواترنري را شامل شده و حجم ذخيره كل آن با توجه به ضريب ذخيره در هر منطقه 8690 ميليون متر مكعب (MCM) است كه از اين حجم در حدود 3568 MCM (41 درصد كل حجم آبخوانها) داراي استعداد و پتانسيل ذخيره سازي آب، از طريق اجرا و توسعه طرح هاي آبخوانداري را دارا مي باشد. از طرف ديگر بر اساس بيلان آبي سالانه استان، بطور متوسط سالانه 1410 MCM ، از روانابهاي استان بدون استفاده از دسترس خارج مي شود، در حاليكه كمبود آب و خشكسالي ، همواره از مشكلات اصلي و اساسي منطقه بوده است. از اين رو با توجه به وجود اين پتانسيلها در سطح استان بايد با انجام مطلعات مورد نياز در محلهاي مناسب، رعايت حقابه ها، اقدام به طراحي، اجرا و توسعه پروژه هاي آبخوانداري در سطح استان نمود تا اي اين طريق بتوان چاره اي براي بر زخم كهنه كم آبي و خشكسالي منطقه انديشيد.

زمين شناسي ، آبرفتهاي كواترنري ، آبخوانداري ، تغذيه مصنوعي آبهاي زير زميني ، استان زنجان