بررسي رسوبدهي حوزه هاي آبخيز با تاكيد بر سنگ شناسي سطحي (مطالعه موردي : حوزه هاي آبخيز سولدره شرقي و غربي سمنان)  Fulltext 

[ سيدعلي اصغر هاشمي ] - عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان سمنان
[ محمود عرب خدري ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري

خلاصه مقاله:

عوامل مختلفي در فرسايش و رسوبدهي حوزه هاي آبخيز موثر هستند. تعدادي از اين عوامل از اهميت بيشتري برخوردار بوده و در رسوبدهي حوزه هاي آبخيز موثرترند. عامل سنگ شناسي سطحي يكي از عوامل بسيار تاثيرگذار بر فرسايش و رسوبدهي است كه در اغلب مدلها و روشهاي تجربي برآورد رسوبدهي حوزه هاي بخيز بعنوان يك عامل مهم در نظر گرفته شده است. اين تحقيق در دو حوزه آبخيز محاور يكديگر با شرايط توپوگرافي، فيزيوگرافي و هواشناسي نسبتا مشابه واقع در استان سمنان انجام گرفت. در خروجي مسير آبراهه اصلي هر يك از اين حوزه ها، بند خاكي بزركي در سالهاي گذشته احداث شده است. اين بندهاي خاكي سيلاب هاي حوزه هاي آبخيز مربوطه را به طور كامل كنترل نموده و به دليل عدم خروج سيل از محل سرريز، تمامي رسوبات توليد شده از حوزه آبخيز، در مخازن اين بندهاي خاكي ترسيب شده اند. علاوه بر اين هيچ گونه دستكاري توسط انسان و حيوانات در اين رسوبات صورت نگرفته و به همين دليل رسوبات حوزه ها يآبهيز مورد مطالعه، طي سالهاي پس از احداث بند به طور كامل تله اندازي شده و در اين تحقيق مورد بررسي قرار گرفته اند. مساحت حوزه هاي آبخيز بالادست اين بندها تفريبا مساوي بوده و دو حوزه آبخيز، داراي مرز مشترك مي باشند. حجم رسوبات ده ساله اين دو بند از طريق اندازه گيري مستقيم رسوبات ترسيب شده در مخازن آنها برآورد گرديد و مقادير آن به صورت رسوبدهي ويژه براي حوزه هاي آبخيز تعيين شد. نتايج نشان دهنده اختلاف 45 درصدي در رسوبدهي حوزه ها ميباشد. آزمون آماري t استيودنت نشان داد كه دو حوزه آبهيز از نظر خصوصيات توپوگرافي ، فيزيوگرافي، هوشناسي، هيدرولوژي ، پوشش گياهي و خاك درسطح يك درصد با يكديگر اختلاف معني دار ندارند ولي از نظر ليتولوژي داراي اختلاف معني دار مي باشند. بررسي و مقايسه ليتولوژي با ميزان رسوبدهي اين دو حوزه آبخيز نشان داد كه افزايش پراكنش سنگ شيل در حوزه آبخيز سولدره شرقي به ميزان 52 درصد نسبت به حوزه آبخيز سولدره غربي، منجر به افزايش رسوبدهي اين حوزه به ميزان 45 درصد گرديده است.

رسوبدهي ، حوزه آبخيز، مخزن سد ، سنگ شناسي ، شيل ، استان سمنان