ارزيابي اثرات خشكساليها بر منابع آبهاي زيرزميني (مطاله موردي دشتهاي شمال همدان)  Fulltext 

[ علي اكبر شمسي پور ] - دانشجوي دوره ي دكتري اقليم شناسي دانشگاه تهران
[ كيومرث حبيبي ] - دانشجوي دوره دكتري جغرافيا و برنامه ريزي شهري دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

مديريت منابع آب در دوره هاي خشك و خشكسالي ها نيازمند شناخت و كاربرد روش ها و راهكارهاي مناسب است. از آنجا كه خشكسالي بصورت يك مجموعه عوامل و متغيرهاي مرتبط به هم سامانه آب و هوا در محيط طبيعي و انساني تاثير مي گذارد، مطالعه تفضيلي و مجزاي متغيرهاي اقليمي نتيجه متقم و قابل اعتمادي از شرايط حاكم ارائه نمي دهد. جهت بررسي ميزان نقش خشكسالي ها در منابع آب زيرزميني دشتهاي شمال همدان متغرهاي اقليمي و هيدرولوژي آب هاي سطحي به عنوان توابع مستقل جهت تعيين ميزان همبستگي با سطح ايستابي دشت ها (تابع وابسته) در مقياس ماهانه در طي 17 سال (79-1363) مورد بررسي قرار گرفت. در نتيجه، آثار ناهنجاري هاي آب و هوا و منابع آب سطحي در افت سطح اساس آب زيرزميني دشت ها 42 درصد همبستگي را بين متغيرهاي اقليمي مستقل با ميزان افت فشار نشان داد. در ارزيابي مكاني بحران افت سطح ايستابي تحت تاثير خشكسالي از توانايي تحليل هاي مكاني و فضايي سامانه اطلاعات جغرافيايي (GIS) بهره گرفته شد و نتايج داده هاي نقطه اي به اطلاعات پهنه اي تبديل گرديد و شدت افت در سطح دشتهاي مورد مطالعه پهنه بندي شد.در نتيجه دشت بهار داراي شديدترين افت و مناطق حاشيه دشت ها درمحل اتصال به ارتفاعات از كمترين مقادير افت برخوردارند. همچنين نقشه هاي بدست آمده گويي انطباق بالاي محدوده هاي افت زياد سطح ايستابي با مناطق عمده كشاورزي آبي وابسته به منابع آب زيرزميني (دشت بهار و فامنين) است. بنابراين خشكسالي هواشناختي كه با كاهش نزولات جوي رخ مي دهد در كوتا زماني منجر به وقوع خشكسالي هيدرولوژي و نيز با كاهش رطوبت خاك در منطقه ريشه گياه و تبخير و تعرق زياد موجب وقوع خشكسالي كشاورزي و سرانجام با تنزل مقدار نفوذ آب از منبع نزولات جوي و آبهاي سطحي وتخليه شديد سفره آب زيرزميني جهت كشاورزي به خشكسابي آبهاي زيرزميني منتهي مي گردد.

خشكسالي ، رگرسيون چند متغيره ، GIS ، تحليل آماري ، سطح ايستابي ، تحليل فضايي