ارزيابي و پهنه بندي درجه تناسب توسعه فيزيكي شهر تبريز با استفاده از GIS  Fulltext 

[ حسن محمودزاده ] - كارشناس ارشد سنجش از دور و GIS - سازمان مديريت و برنامه ريزي استان آذربايجان شرقي

خلاصه مقاله:

نقش اطلاعات فضايي و فناوريهاي مربوطه در مديريت مخاطرات در سراسر جهان بخوبي شناخته شده است. براي واكنش در برابر مخاطرات جنبه بسيار مهم اين است كه اطلاعات توصيفي فضايي در مورد موقعيت فعلي مخاطرات به موقع، به روز و دقيق براي فائق شدن به يك موقعيت اظطراري در اختيار باشد. كشور ايران از كشورهاي زلزله خيز جهان است. در پهنه بندي نسبي خطر زمين لرزه در ايران، شهر تبريز يكي از شهرهاي مهم ايران است كه در جايگاه پهنه بندي با خطر نسبي بسيار بالا قرار دارد. گسل شمال تبريز در مجاورت بلافصل شهر قرار گرفته و در مناطقي نيز شهر در امتداد اين گسل بنا شده است. گسل تبريز منشا زلزله هاي ويرانگر در طول تاريخ بوده و مي تواند بار ديگر با فعاليت مجدد خود شهر را به ويرانه اي تبديل نمايد. شهر تبريز طي دهه هاي گذشته شاهد توسعه گسترده فيزيكي بوده كه منجر به ساخت و سازهاي بدون ملاحضات ايمني از لحاظ حوادث طبيعي(از جمله زلزله و صرفا براي پاسخگويي به نياز هاي سكونتي در كوتاه
مدت) انجام گرفته است. با مشخص كردن پهنه هاي خطر در شهر مي توان در مورد استقرار شريان هاي حياتي در مناطق كم خطر تصميم گيري نمود. با استفاده از تكنيك هاي سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي و سنجش از دور مي توان اين پهنه ها را مشخص كرد. پهنه هاي خطر بر اساس خط گسله، شيب، جهت شيب، ساختار زمين شناسي، وضعيت كاربري زمين و تراكم جمعيت با استفاده از روش همپوشي وزن دار در محيط مورد بررسي قرار گرفت. نتايج مشخص كرد كه در توسعه فيزيكي شهر تبريز خطر بيشتر متوجه مناطق مسكوني و در رده GIS بعدي به مناطق تجاري آسيب خواهد رسيد.

مدلسازي، توسعه فيزيكي، گسل شمالي تبريز، داده هاي ماهواره اي، سيستم اطلاعات جغرافيايي، همپوشاني وزن دار