ارزيابي خطر پذيري فرسايش خاك با استفاده از مدل USLE در محيط GIS (مطالعه موردي : بخشي از حوزه آبخيز زنجانرود)  Fulltext 

[ مجيد زنجاني جم ] - كارشناس ارشد مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان زنجان
[ مسعود رسولي ] - كارشناس مديريت آبخيزداري سازمان جهادكشاورزي استان زنجان

خلاصه مقاله:

خاك يكي از منابع طبيعي مهم هر كشور مي باشد كه امروزه، فرسايش آن به عنوان يكي از خطرات جدي براي توسعه به شمار مي آيد. در مناطقي كه فرسايش كنترل نمي شودخاكها بتدريج فرسايش يافته و حاصلخيزي خود را از دست داده و از چرخه توليد خارج مي شوند. پس لازم است مناطق بحراني و حساس به فرسايش شناسايي و اقدامات حفاظتي در آنها به اجرا در آيد. منطقه مورد بررسي بخشي از حوزه آبخيز زنجانرود مي باشد كه در محدوده 36 درجه و 39 دقيقه و 16 ثانيه تا 36 درجه و 46 دقيقه و 32 ثانيه عرض شمالي و 48 درجه و 5 دقيقه و 36 ثانيه تا 48 درجه و 15 دقيقه و 21 ثانيه طول شرقي واقع شده است. اين حوزه بخشي از حوزه آبخيز رودخانه سفيد رود مي باشد. هدف از اين مقاله ارزيابي خطرپذيري فرسايش خاك حوزه آبخيز حاج ارش با استفاده از مدل USLE در يك محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) مي باشد. دراين راستا نقشه ها وداده هاي مورد نياز وارد محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي شده و بعد از سازماندهي و پردازش، يك بانك اطلاعاتي براي تجزيه و تحليل تهيه گرديد. با استفاده از فرمول ميزان فرسايش و لاس بندي آن در 5 رده، نقشه خطرپذيري فرسايش حوزه در محيط GIS ترسسيم شد. اين مطالعه نشان مي دهد اين سيستم مي تواند تمام پارامترهاي مورد نياز در اجراي مدل فوق شامل نقشه هاي فرسايش دهندگي باران، فرسايش پذيري خاك، طول شيب، شيب زمين، پوشش گياهي اقدامات حفاظتي را با هم تركيب كرده و نقشه شدت فرسايش اراضي را ارائه دهد. با استفاده از اين نقشه مي توان اولويت اجراي طرح هاي حفاظتي مديريتي رادر مناطق مختلف مشخص كرد . نتايج حاصل از اين بررسي نشان مي دهد در اين حوزه آبخيز، اراضي مرتعي كه در پاياب حوزه واقع شده اند فرسايش كمي داشته و زمينهاي كشاورزي كه در آنها اقدامات حفاظتي كشت رعايت نمي گردد، داراي فرسايش زيادي مي باشند.

فرسايش خاك ، زنجانرود ، مدل GIS , USLE