گاهشماريهاي شمسي ـ قمري  Fulltext 

[ رضا عبداللهي ] -

خلاصه مقاله:

بشر از قديم ترين ايام و تا آنجا كه مدارك و شواهد نشان مي دهند صور ماه را براي اندازه گيري زمان به كار ميبرده است و به همين دليل در غالب زبانها براي ماه آسمان و مدت زماني كه به تفاوت از رؤيت آن تـا رؤيتهاي بعد، از بدر تا بدر ماه بعد و يا ديگر مشخصه هاي قابل تشخيص آن علل گونـاگون در نظـر مـي - گرفتهاند يك نام به كار برده اند . واژة ماه در زبان فارسي به مانند بسياري ديگر از زبانها به ماه آسمان و ماه زماني بر دو اطلاق مي شود . صور چهارگانة ماه براي اندازه گيري زمانه اي كوتاه تر از يك ماه، هفته را به وجود آورده است . هفتهها در روزگار باستان در ماه هاي قمري طبيعت را نميداشتند و با شروع هر مـاه نخـستين هفته نيز آغاز مي شد و يك يا دو روز مازاد بر چهار هفته در هر ماه به عنـوان روز اسـتراحت، تفـريح و يـا مازاد از روزهاي هفته هدف مي گرديد . در مراحل بعدي حذف يا يا دو روز اضافي منسوخ شـد و بنـا بـراين هفتهها بدون آنكه در چارچوب ماه محصور باشند توالي يافتند و با اين شيوه طبيعت دايمي هفته در ماه نيز
منتفي شد . ماه و هفته اگر چه در روزگار باستان وسيلة مناسبي براي اندازه گيري زمـان و بـويژه اسـتفادة بهينه از نور ماه در شب براي مسافرت و انجام امور ديگر بود و اقتضا مي كرد كه مردم روزگار باسـتان امـور زندگي خود را بر پاية آن تنظيم كنند . براي امور كشاورزي و تعيـين زمـان كـشت و برداشـت محـصول و دامپروري يعني دو شغل اصلي بشر روزگار باستان به كار نمي آمد . بنا براين تمهيدي براي كاربرد مـاه هـاي قمري و سال هاي خورشيدي در كنار هم و در يك گاه شماري واحد بايد انديشيده مي شد . با تلفيق ماه هـاي قمري و سالهاي خورشيدي گاهشماري شمسي ـ قمري پديد آمد و چنان در دنياي روزگار باستان با اقبال روبرو شد و مطبوع طبع عالميان قرا ر گرفت كه تا به امروز اعياد و يادبودهاي مذهبي اديان يهود و مسيحي به وسيلة آن گاهشماري تعيين ميشود . گاهشماري شمسي ـ قمري مراحل تكامل خود را در طـي قـرون و اعصار پيموده است .