موقعيت مكاني درزهاي انقباض پوشش بتني كانال ها و نقش آن در علاج بخشي تخريب ناشي از خاصيت تورمي خاك  Fulltext 

[ شهرام باروتكوب ] - مدير عامل شركت مهندسي پژآب نگار ، كارشناس ارشد تاسيسات آبياري
[ محمود بينا ] - عضو هيئت علمي دانشكده مهندسي علوم آب دانشگاه شهيد چمران اهواز
[ عبدالله عساكره ] - مدير امور اجرايي شركت بهره برداري كرخه و شاوور ، كارشناس آبياري

خلاصه مقاله:

درپي پديد آمدن ترك هايي در پوشش بتني برخي از كانالهاي آبياري در استان خوزستان تحقيقات ميداني و آزمايشگاهي جهت يافتن علل وقوع و رفع آن بعمل آمد. در اين تحقيق ابتدا كانا لهاي تخريب شده در شبكه هاي آبياري استان خوزستان شناسائي، بازديد و مورد بررسي قرار گرفت. سپس ضمن گردآوري سوابق طرح ها، اطلاعات كتابخانه اي و صحرائي، آزمايش هاي فيزيكي و شيميايي و مكانيك خاك بر روي خاكريز محل احداث كانالها نظير آزمايشهاي تعيين املاح محلول، گچ، آهك، دانه بندي، حدود اتربرگ، تراكم، واگرائي و تورم انجام شد. بر اساس مشاهدات صحرائي و نتايج آزمايشهاي انجام شده كانالهايي كه بر اساس پتانسيل پنهان تورم ترك خورده و تخريب گرديده اند دست هبندي و اطلاعات تكميلي از محل وقوع ترك در اين كانالها جمع آوري شد. نتايج تحقيقات انجام شده نشان داد كه تركهاي طولي ناشي از پتانسيل تورم آزاد خاكريزهاي ريزدانه در محدوده 1/3 پاييني طول شيب قالب بتني كانال حادث مي گردد. اين در حاليست كه استانداردهاي رايج محل درز طولي پائيني كانالها را بطور معمول ٣٠ سانتي متر از كف و آرايش درزهاي طولي و عرضي ديگر را، بر اساس سطح هر قالب ٩ متر مربع پيشنهاد نموده اند. براي تعيين تاثير جابجائي محل درزها درمهار ترك هاي طولي ناشي از تورم، در كانال اصلي غربي طرح توسعه نيشكر واحد دهخدا كه يك سال پس از اجرا دچار تخريبهايي گرديده مطالعاتي انجام پذيرفت. طي اين تحقيق درز طولي پائيني به محدوده 1/3 از كف انتقال داده شد. سپس محل بقيه درزها با آرايش ٩ متر مربع براي هر قالب تعيين و اين جابجايي مكرراً مورد بازبيني و مشاهده قرار گرفت كه پس از گذشت چهار سال از اجرا و نزديك به دو سال از آب اندازي تركهاي طولي مهار و تخريبها كنترل و يا حذف گرديد. بدين ترتيب يك جدول تجربي باتوجه به ارتفاع و عرض كف كانال تنظيم و ارائه و در اجراي بقيه كانالهاي فرعي و اصلي اين طرح به كار برده شد. مشاهدات بعدي نشان داد كه نتايج امر بسيار مطلوب و رضايت بخش مي باشد. اين تحقيق نشان م يدهد كه كار برد استانداردهاي رايج
جهت محل درزهاي پوشش هاي بتني در مواردي كه مشكلات تور مزائي وجود داشته باشد مطلوب و مناسب نبوده و جدول پيشنهادي اين پژوهش توصيه م يگردد. بديهي است در صورت
انتقال تركها به محل درزها، با كاربرد مواد پر كننده مناسب ( نظير ماستيك )، از نشت و تخريب پوشش جلوگيري بعمل خواهد آمد