[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

56 سال تجربه مشاركت كشاورزان در ساخت و مديريت شبكه آبياري عجيرب  Fulltext 

[ منصوره اسلامي ] - مدير دفتر فناوري هاي نو، سازمان آب و برق خوزستان
[ سيدمصطفي كامروافر ] - رئيس گروه مطالعات بهره برداري از شبك ههاي آبياري و زهكشي، سازمان آب و برق خوزستان
[ غلامرضا شكوهي فر ] - كارشناس مهدسين مشاور آروين خام

خلاصه مقاله:

در دشت دزفول و درحاش يه جنوب شرق ي شبكه آب ياري دز واقع در شمال استان خوزستان، سد انحراف ي و شبكه آب ياري موسوم به عج يرب با وسعت ناخالص ۷۶۵۰ هكتار واقع شده كه قد يمي ترين شبكه آبياري و زهكشي متعلق به بخش خصوص ي در ايران محسوب م ي گردد. شركت كشاورزي جنوب كه در اواخر دهه ۲۰ تأسيس شده و سازنده و مالك شبكه آب ياري عج يرب است، نخست ين شركت خصوص ي فعال در زم ينه آب ي اري مدرن در كشور به شمار م ي رود . تمامي سهامداران و اعضا ي ه يئت مد يره ا ين شركت از مالكان اراض ي و كشاورزان قد يمي منطقه هستند. اين شبك ه كه در سال ۱۳۲۹ ساخته شده، آب مورد نياز خود را به م يزان حداكثر ۱۴ متر مكعب در ثاني ه از رودخانه عج يروب تأم ين م ي نما يد و به همين دليل نيز به شبكه عجي روب معروف است . شبكه شامل ي ك سد انحرافي با سه در يچه و ظرف يت تخل يه ۲۰ متر مكعب در ثانيه، 6/8 كيلومتر كانال درجه يك (با پوشش خاكي)، 8 كيلومتر كانال درجه ۲ (در ۱۵۰۰ هكتار از اراض ي سهامداران شركت )، ۳۲ كيلومتر كانال درجه ۲ سنت ي و زهكش اصلي م ي گردد . كليه تأس يسات و سازه ها بوس يله شركت كشاورز ي جنوب ساخته شده و بهره بردار ي م ي شوند . اين شبكه به صورت كاملا خصوص ي و به وسيله هيئت مديره شركت كشاورزي جنوب اداره مي شود و هيچ سازمان يا ارگان دولت ي در مديريت شبكه دخالت ندارد . شركت تمام ي عملي ات تأم ين، انتقال و توز ي ع آب و همچن ين نگهداري و تعم يرات سد و كانالها را بر عهده دارد و علاوه بر سهامداران، سا ير كشاورزان منطقه آب مورد نياز خود را از طر يق خريد آب از شركت تأم ين مي نمايند. برداشت آب توسط كشاورزان بدون ه يچ كنترل ي و با نرخ بس يار نازل صورت م ي گ يرد كه غالبأ نيز پرداخت آب بها را به تعو يق انداخته و ي ا اصلا نم ي پردازند . در نتيجه سهم كشاورزان در تأم ين هز ينه هاي بهره بردار ي سالانه اندك است و تقر يبا تمامي هزين هها توسط سهام داران شركت يه ميزان حداقل ممكن و با دشوار ي پرداخت م ي گردد . از آن جا كه ساخت و بهره بردار ي از شبك ههاي آبياري توسط بخش خصوص ي (كه مجلس در سال ۱۳۸۲ قانون مربوط به آن را نيز تصويب كرده است) به عنوان ي ك راهكار در
برون رفت از م شكلات و چالشها ي فرارو ي بخش دولت ي مورد توجه قرار گرفته است، شناخت وضع يت شركت و نحوه احداث اين شبكه، مشكلات و راه ماندگار ي آن مي تواند به عنوان ي ك نمونه و الگو برا ي مشاركت بخش خصوصي در امور ساخت و مد يريت شبك ههاي آبياري و تدوين برنام هها و سياست گذار يهاي لازم در اي ن زمينه مورد استفاده قرار گيرد.

شبكه آبياري و زهكشي، سد انحرافي عجيرب، شركت سهامي كشاورزي جنوب، رودخانه عجيرب، مديريت مشاركتي، مشاركت بخش خصوصي.