تعيين منشاء رسوبات وارده به بندر صيادي پزم  Fulltext 

[ محمدرضا غريب رضا ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري كشور، بخش حفاظت از سواحل
[ احمد معتمد ] - استاد دانشكده علوم و فنون دريايي دانشگاه آزاد اسلامي
[ حميد رحيمي پوراناركي ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري كشور، بخش حفاظت از سواحل

خلاصه مقاله:

بندر صيادي پزم در حاشيه شرقي خليج پزم، در جنوب شرق ايران و در جنوب استان سيستان و بلوچستان واقع شده است كه بواسطه رسوبگذاري بخش قابل ملاحظه اي از آن غير قابل استفاده شده است. در اين مطالعه فرايندهاي رسوبي چون فرسايش، حمل و نقل، و رسوبگذاري براي يافتن منشا رسوبات مورد بررسي قرار گرفته اند. براي انجام اين مطالعات ضمن استفاده از روشهاي نوين تئوري و طي مدت شش ماه با استفاده از تجهيزات سنجش رسوب و جريان، به بررسيهاي ميداني در منطقه اقدام و به دنبال آن مطالعات آزمايشگاهي نيز انجام شده است.
اين مطالعه ناشن داد كه عواملي چون الگوي وزش باد و امواج، سنگ شناسي سست و متخلخل و فرسايش پذير، موقعيت و نحوه رخنمون واحدهاي سنگي ساحلي و بالاخره تاثير سيستمهاي گسلش اصلي و بالا امدگي عمومي منطقه در توليد و انتقال رسوب به بنددر صيادي پزم موثرند.
همچنين مطالعات هيدروديناميكي و اقليمي كه در همين راستا انجام شد، نشان داد كه جريانهاي كرانه اي ناشي از امواج، جريانهاي حاصل از تفرق و انكسار امواج و جريانهاي جزر و مدي و نيروي رانش مستقيم امواج و بالاخره جريانهاي حاصل از تخليه بار رسوبي رودخانه هاي سرگان و كهير و بادهاي موسمي مسئول انتقال و توزيع رسوبات وارده در محدوده بندر صيادي پزم مي باشند.
در نهايت جهت تعيين منشا رسوبات وارده به بندر صيادي پزم از سه روش تزريق رسوبات رنگي، مقايسه كاني شناسي و تزويع اندازه ذرات رسوبات منشا هاي احتمالي و رسوباتبندر پزم در مقاطع نازك و بالاخره مقايسه نتايج اناليز فيزيكي و پارامترهاي آماري محلهاي ياد شده استفاده شده است. در مجموع نتيجه اين تحقيقات نشان داد كه رسوبات به بندر پزم از دو منشاء اصلي سرچشمه مي گيرند:
1- رسوبات برون حوضه اي خليج پزم
- رسوبات برون حوضه اي و دور از خليج
- رسوبات برون حوضه اي و نزديك به خليج
2- رسوبات درون حوضه اي خليج پزم
1- رسوبات منشاء برون حوضه اي و دور از خليج، رسوبات حاصل از فرسايش سازندهاي Qsd, Qt1, MPLs,m , MPLs, Ms,m , Ms,sh , Msh,s,c (تپه هاي ماسه اي طولي و برخان شمال خليج) مي باشد. به همين ترتيب رسوبات واحدهاي Qsd (تپه هاي ماسه اي عرضي)، Qal2, Qal1, Qfp, Qsp رسوبات منشاء برون حوضه اي و نزديك به خليج را تشكيل مي دهند.
2- رسوبات منشاء درون حوضه اي، شامل رسوبات حاصل از فرسايش واحدهاي سنگي ساحلي MPLsm , MPLs و رسوبات واحدهاي Qid , Qt1 و همچنين رسوبات پشته اي ماسه اي شمال شرق خليج و رسوبات بستر درياي عمان و آستانه ورود به خليج هستند.
3- در اين مطالعه براورد گرديد كه از مجموع رسوبات وارده به خليج و به خصوص به پشت بندر صيادي پزم، بطور نسبي بيش از 60% داراي منشاء درون حوضه اي بويژه رسوبات حاصل از فرسايش واحد MPLs و كمتر از 40% داراي منشاء برون حوضه اي بخصوص رسوبات حاصل از تپه هاي ماسه اي عرضي و رسوبات رودخانه اي مي باشند.