اهميت جريانهاي گرانشي در رسوبگذاري مناطق عميق دريا  Fulltext 

[ سعيد خدابخش ] - دانشگاه بوعلي سينا، گروه زمين شناسي

خلاصه مقاله:

جريانهاي گرانشي از مهمترين فرايندهاي جابجايي رسوبات در مناطق عميق دريا است. بر اساس ميزان تمركز مواد رسوبي موجود در جريان، سرعت و نوع جريان اين جريانها ممكن است ماهيت فرسايشي يا رسوبگذاري داشته باشند. مهمترين عامل بوجود اورنده اين جريانها ريزش رسوبات ناپايدار در مناطق پر شيب دريا و يا ورود و مواد رسوبي فراوان (بطور مثال طغيانهاي رودخانه اي) به دريا مي باشد.
مهمترين تقسيم بندي بندي جريانهاي گرانشي بر اساس عامل نگهدارنده ذرات رسوبي درحين حمل ونقل جريان است. بر اين اساس چهار نوع جريان گرانشي شناخته شده است:
1- جريانهاي توربيديتي (عامل نگهدارنده ذرات رسوبي = اغتشاش جريان)
2- جريانهاي خرده دار (عامل نگهدارنده ذرات رسوبي = matrix strength)
3- Liquefide (Fluidized) Flow (عامل نگهدارنده ذرات رسوبي = حركت بسمت بالاي مايع بين ذره اي)
4- Grain Flow (عامل نگهدارنده ذرات= اصطكاك ذرات)
از مهمترين آنها جريانهاي توربيدتي و جريانهاي خرده دار است. اين جريانها قادر به جابجايي رسوبات تا هزاران كيلومتر در سطح دريا هستند و ضخامت رسوبات آنها ممكن است تا چند هزا رمتر برسد. اين جريانها قادر به جابجايي قطعاتي بوزن چندين تن هستند. در بعضي مناطق دريائي عهد حاضر بيش از 90 درصد رسوبات توسط اينگونه جريانها به مناطق عميق دريائي اورده شده اند. صرف نظر از اهميت اقتصادي اينگونه جريانها (بطور مثال اكتشاف منابع هيدروكربور) بدليل قدرت تخريب زياد جريانهاي گرانشي مطالعه آنها از ديدگاه زمين شناسي در پيش بيني محل سازه هاي زير دريائي بسيار مهم است.