معرفي قنوات شهر اراك و موارد استفاده فعلي از آنها  Fulltext 

[ حشمت اله آقارضي ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان مركزي

خلاصه مقاله:

شهر اراك با بيش از دويست سال سابقه در منطقه مركزي ايران با آب و هوايي خشك و نيمه خشك واقع گرديده است در اين شهر بعلت فقدان منابع آب سطحي، حفر قنات رايج گرديده بطوريكه 17 رشته قنات مورد بهره بردراي قرار مي گرفته است. مادر چاه و مظهر بعضي از آنها در محدوده شهر قرار دارند. بعضي ديگر مادر چاه و مظهرشان خارج و بالا دست شهر بوده و فقط آب خروجي از مظهر آنها به مصرف شرب وكشاورزي شهر مي رسيده است.برخي نيز مادر چاه آنها در محدوده شهر ولي مظهرشان در پايين دست مي باشد و براي كشاورزي استفاده مي شوند. قنوات شهر را مي توان به دو دسته داير و باير تقسيم نمود. قتوات داير مورد استفاده در كشاورزي 9 رشته مي باشند. قتوات داري كه آب آنها بدون برنامه ريزي بعنوان هدر رفته تلقي مي شوند 3 رشته مي باشند. قنوات باير يا نيمه باير نيز 5 رشته مي باشند. آب قنوات داير كه مادر چاههاي آنها خارج شهر هستند وفاقد آلودگي ميكربي و شيميايي هستند حدود 450 ليتر در ثانيه است كه مي توان آن را در ماههاي غير زراعي به مصارف هري و صنعتي اختصاص داد. برخي قنوات باير نيز كه حوضه آنها درخارج از شهر است را مي توان بازسازي نموده و آب آنها را به مصارف مذكور رساند. قنوات داير واقع در محدوده شهري زهكش هايي هستند كه زه آب ناشي از فاضلابهاي خانگي را تخليه مي نمايند و آب آنها داراي آلودگي مي باشد. آبدهي آن قنوات مجموعا 270 ليتر در ثانيه است كه مي توان با برنامه ريزي اصولي جهت ايجاد فضاي سبز در شمال شهر اراك و همچنين به مصرف تغذيه سفره آب زير زميني رساند و از پيشروي و گسترش جبهه آب شور كوير ميقان جلوگيري به عمل آورد. در اين مقاله سعي خواهد شد در صورت امكان ساختار و سابقه تاريخي قنوات بررسي گردد و راهكارهايي جهت اسفتاده از آب فعلي آنهخا در جهت توسعه فضاي سبز شهري و مصارف بهداشتي و صنعتي ارايه شود.

قنات ، اراك ، آب ، مادر چاه ، مظهر ، سفره زير زميني