بررسي مقايسه مزايا و معايب بهره برداري از آب زير زميني به روش چاهها و قنوات  Fulltext 

[ غلامرضا داورپناه ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان زنجان

خلاصه مقاله:

قنات و چاه از جمله سازه هاي و روشهاي متداول بهره برداري از منابع آب زير زميني مي باشند. قنات يكي از شاهكاري نياكان ما و سيستم مهندسي بسيار مناسبي براي بهره برداري از منابع آب زير زميني در گذشته بوده و در حال حاضر نيز به دلايل مختلف و در بعضي از نقاط هنوز بهترين روش بهره برداري مي باشد. بهترين نمونه اين نحوه بهره برداري را مي توان در مناطق كوهپايه اي كشور نام برد كه به علت سازگاري با شرايط اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي منطقه استفاده از آب قنات يكي از بهترين راهكارهاي تامين آب مورد نياز مي باشد. از ساير مزاياي استفاده از قنات مي توان به استفاده از نيروي ثقل جهت انتقال آب و عدم نياز به انرژي و مراقبت شبانه روزي و ارزاني آب قنات و بومي بودن دانش فني آن برشمرد . از طرف ديگر استفاده از چاههاي د ردشتهاي بزرگ امكان استفاده حداكثر از ضخامت لايه هاي آبدار و بهره برداري از منابع آب زير زميني در مواقع لزوم، كنترل ميزان آبدهي با استفاده از تجهيزات، اختياري بودن كار بهره برداري يا عدم بهره بردار از چاهها و عدم تخليه مداوم آب زير زمين و امكان نصب تجهيزات مربوط به كنترل آبكشي، در اختيار داشتن حداكثر آب در مواقع حداكثر نياز آبياري و امكان حفر وتجهيز و بهره بردار آسان و در م.دت زمان كم از چاه در حداقل مدت، امكان حفر چاه در مناطق هموار و امكان استفاده از آبهاي زير زميني مرزي وساحلي كه بدون استفاده از دسترس خارج مي شود از جمله مزاياي بهره بردار از طريق چاههاي عميق مي باشد. بر اساس اين بررسي مقايسه اين دو روش بطور خلاصه به شرح زير است . چاه و قنات هر دو روشي براي بهره برداري از ابهاي زير زمين مي باشند وچون هدف نهايي تامين آب بيشتر از طريق حداكثر بهره برداري مجاز از منابع آب زير زميني مد نظر مي باشد، بدين لحاظ مساله انتخاب فقط، يكي از دو سيست به دليل برتري قاطع يكي بر ديگري نمي تواند مطرح باشد. بلكه لازم است با توجه به شرايط زمين شناسي و مشخصات سفره هاي آبدار وظرفيت ابدهي آنها و با در نظر گرفتن ضرورتهاي فني، محلي، فرهنگي و اقتصادي اين دو روش توام با هم و يا هر گدام د رجاي مناسب خود مورد استفاده قرار گيرد، تا بتوان به حداكثر افزايش كارايي از منابع آب زير زميني و نيز حداكثر حفاظت از آب اين منابع دست يافت.

قنات ، چاه ، دانش فني بومي ، ضرورتهاي محلي