قناتهاي ايران؛ كهن ترين و پايدارترين سيستم هاي تامين آب  Fulltext 

[ مهري صفاري ] - عضو هيئت علمي دانشكده كشاورزي دانشگاه شهيد باهنر كرمان

خلاصه مقاله:

هزاران سال است كه ايرانيان روش هدايت آبهاي زيرزميني كوهستان و استفاده از آنها را در دشتهاي خشك ابداع كرده اند؛ بارندگي ساليانه در اكثر نقاط ايران 250-150 ميليمتر است؛ اما ايرانيان بيش از سه هزار سال است كه از طريق سيستمي دقيق با كارائي بالا بنام قنات موفق به كشت مناطق خشك شده اندف اين سيستم از نظر تكنيكي چنان ساه است كه در بسياري از نواحي دنيا، خصوصا نواحي خشك خاورميانه و كشورهاي اطراف مديترانه موردتقليد اقتباس قرار گرفته است. گروهي از باستان شناسان با كشف آبراهه هاي زير زميني در برخي نقاط روم باستان گمان كردند كه روميها مخترع سيستم قنات بوده اند، اما حفاريهاي بعدي و اسناد مكتوب بدست امده ثابت كرد كه ايران باستان (پارس) زاد و بوم اصلي قنات است. قناتها در مناطق كه تحت نفوذ فرهنگي ايران باستان بوده منجمله در پاكستان، تركستان (قسمتي ازچين فعلي) ، عراق، سوريه، عربستان ، يمن، نواحي جنوبي اتحاد جماهير شوروي سابق و .. ايجاد شده بود. پس از آنكه ايرانيان اسلام را پذيرفتند، اين سيستم از غرب تا آفريقاي شمالي، اسپانيا و سيسيل گسترش يافت در ناحيه صحرا و كشورهاي مراكش، چاد و مالي در افريقا ... نيز مناطقي از طريق قنات آبياري مي شده و مردم اين قمنات را ابداع مي دانند. در اين مقاله ضمن بررسي تاريخي قنات بعنوان ابداعي ايراني، قناتهاي مهم ايران مورد بررسي قرار مي گيرند.

قنات ، ايران باستان ، نواحي خشك