قناتهاي استان كرمان؛ فن آور گذشتگان، چالش آيندگان  Fulltext 

[ مهري صفاري ] - عضو هيئت علمي دانشكده كشاورزي دانشگاه شهيد باهنر كرمان

خلاصه مقاله:

ميزان بارنگي متوسط كرمان معمولا 180-170 ميليمتر در سال تجاوز نمي كند، در بعضي سالها بارندگي از 100 ميليمتر و گاهي از 70-80 ميليمتر هم كمتر بوده است. مردم سخت كوش كرمان، بااحداث قنوات، فرسنگها دل زمين را شكافته اند و آب را از ژرفاي زمين بيرون كشيده و فقر كوير را با همت و پشتكار خود غنا بخشيده اند. گمان نرود كه حفر قنات در اين استان آسان صورت گرفته، كندن يك قنات طويل چندين كيلومتري بعرض 50 سانتيمتر و ارتفاع 80 سانتيمتر تنها به كمك يك بيلچه يا كلنگ و يك چراغ پيه سوز و بدون استفاده از قطب نما صورت مي گرفته است. حفر قناتها در دل صخره و دشت، با دستان تواناي آن بزرگ مردان، جريان آب و در حقيقت جريان زندگي را به حركت در مي آورد. اين قنوات قرنهاي متمادي در دوره هاي خشكسالي و ترسالي بهترين حافغظ تعادل بيلان طبعي منابع آب زير زمين بوده اند، اما با ورود تكنولوژي حف رچاه كم كم رو به خشكي رفتند. محو قنات تنها از بين رفتن ي شيوه استحصال آب و يا نوعي بهره برداري از منابع آب نيست، بلكه محو يك فرهنگ است. در اين مقاله با بررسي قناتهاي مهم استان كرمان، نويسنده اميدوار است به جاي سوگنامه بر پايان تمدن كاريزي اين استان براي نجات قناتهاي باقيمانده از خر نابودي و براي احياء قناتهاي متروكه، چاره اي انديشيده شود تا از يك طرف فرهنگ ديرينه قنات پاسداري از طرفي با استفاده از اين سيستم خودكار به رونق دوباره آباديهاي متروك و بخشهاي انرژي و منابع آب كشور كمك گردد.

قنات ، منابع آب زير زميني ، تمدن كاريزي