ايران سرزمين تمدن قنات ها  Fulltext 

[ ايران غازي ] - استاد، گروه جغرافيا دانشگاه اصفهان
[ ناهيد كاوه زاده ] - كارشناس، محقق مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي اصفهان

خلاصه مقاله:

سرزمين ايران خاستگاه فن اوري قنات مي باشد. هسته اوليه پيدايش اين فن آوري در اطراف اروميه يا رضائيه بوده كه از آنجا به قسمت اعظمي از جهان گسترش يافته است. بطوري كه مي توان مشخصا از حدود 30 كشور كه در پهنه جغرافيايي مكزيك تا ژاپن و شوروي سابق تا پروشيلي مي باشد نام برد.
استفاده از اين فن آوري در ايران دردوران جديد آن قدر گسترده بوده است كه قناتها در استانه اصلاحات ارضي، (1340) آب مورد نياز 2/3 اراضي كشت آبي را تامين مي نمود و علاوه بر آن شهرهاي بسياري از آن جمله تهران و يزد آب مصرفي خود را ازمجموعه اي از قناتها تامين مي نمود.
در دوران جديد با استفاده گستره از منابع انرژي فراوان فسيلي بويژه توليدات نفتي همراه با تصويب تعداد از قوانين كه در رابطه با توسعه منابع آب و اراضي بوده است فن آوري چاههاي عميق و نيمه عميق جايگزين قناتها كه نمودي از يك فن آوري پايدار و سازگار با محيط و اكولوژي بوده گرديده است.
در اين مقاله با استفاده از اسناد و منابع معتبر ملي و بين المللي و نيز تجربيات سالها تحقيق در موضوع مديريت آب و زمين و مطالعات ميداني گسترده به تحليل توسعه قنات و سپس افول اين تكنولوژي مهم در ايران پرداخته ضمن شناخت علل از بين رفتن قنات در فرهنگ آبياري سرزمين كهنمان راهبردهاي سازنده پيشنهاد خواهد شد. تا بتوان ديگر يكبار با استفاده از قناتها بعنوان روشي پايدار و هدايتگر به كشاورزي پايدار دست يافت.

قنات ، تمدن ، كشت آبي ، چشمه ، جدول آب ، پايداري ، آبياري