شيوه هاي حفاظت و نگهداري قنات هاي رودخانه اي خوزستان (دزفول و بهبهان)  Fulltext 

[ منصوره اسلامي ] - سازمان آب و برق خوزستان - مديريت بهره برداري از شبكه هاي آبياري
[ عبدالنبي سرافراز ] - سازمان آب و برق خوزستان - دفتر تحقيقات و استانداردهاي آب

خلاصه مقاله:

در شمال و شرق خوزستان نمونه اي منحصر به فرد از كاريز ها يعني قناتهاي رودخانه اي از قرنها پيش مورد استفاده قرار گرفته اند كه آب رودخانه هاي دز، مارون وكارون را جهت تامين نيازهاي اراضي كشاورزي و مناطق شهري و روستاها، تا كيلومترها دورتر از رودخانه انتقال مي داده اند.
با توجه به طبيعت رودخانه هاي مذكور و شدت و تكرر وقوع سيلايهاي بزرگ در اين رودخانه ها، سازه هاي ابي در مسير رودخانه ها و از جمله قناتهاي رودخانه اي همواره با خطر تخريب توسط سيلاب مواجه بوده اند. لذا به منظور حفغاظت اين سازه هاي حياتي در برابر طغيانهاي رودخانه هاي دز و مترون كه طبق آمار ثبت شده، پيك سيلاب آنها به 6000 متر مكعب در ثانيه نيز رسيده است، با انسداد دهانه هاي ابگير قنوات در ايام سيلابي، جريان آب را در قنات كاهش داده و يا متوقف مي ساخته اند. ضمن آن كه اساسا عمليات لايروبي، پاكسازي مرمت قناتها نيز بدليل كاهش نياز آبي اراضي در فصول بارندگي همه ساله در همين زمان و طي يك دوره زماني 40 روزه تا سه ماهه صورت مي گرفته است.

قمش ، قنات رودخانه اي ، دهانه ابگير ، حفاظت و نگهداري ، سيلاب ، سدهاي سبدي (سله اي) ، لايروبي