نگهداري و مديريت قنات  Fulltext 

[ بيژن درگاهي مراغه ] - معاونت آب و خاك دفتر توسعه منابع آب كشاورزي و بهينه سازي مصرف
[ حميدرضا محرابيان ] - معاونت آب و خاك دفتر توسعه منابع آب كشاورزي و بهينه سازي مصرف

خلاصه مقاله:

بروز خشكساليهاي چندساله اخير در كشور كه اثرات سوء آن هنوز در بسياري از استانها مشاهده ميشود، افت سطح آبهاي زير زميني در حوزه هاي مختلف، كمبود آب شرب و كشاورزي مورد نياز و بعبارت ديگر محدوديت منابع آبي در كشور، مشكلات، هزينه هاي سنگين و عوارض زيست محيطي ناشي از اجراي طرح هاي بزرگ تامين آب استحصال بي رويه و غير مجاز ابهاي زير زميني از طريق حفر چاههاي نيمه عميق عميق و نهايتا افزايش جمعيت و ضرورت تامين كالري مورد نياز اين جمعيت از جمله عواملي بودند كه مسئوليت و دست اندركاران ذيربط را پس از سالها بي توجهي و بي اعتنايي به قنوات، اين شاهكارهاي سنتي استحصال آبهاي زير زميني، به فكر احيا و مرمت قنوات سوق دادند. قنواتي كه پس از گذشت هزاران سال از عمرشان هنوز هم كارائي خودشان را از دست نداده اند و هنوز هم بخش عمده اي از توليدات كشاورزي در گرو ابهاي استحصالي از قنوات بوده حدود ده درصد آبهاي استحصالي در بخش كشاورزي كشور از طريق اين سازه هاي شگفت انگيز تامين ميشود سازه هايي كه بسياري از محققين حتي آنها را در رده عجايب هفتگانه مي شمارندبا تمام اين اوصاف خوشبختانه در چند سال اخير اقدامات بسيار مهم و زير بنائي دراين راستا و توسط معاونت آب و خاك وزارت جهاد كشاورزي صورت گرفته است كه از عمده ترين اين اقدامات مي توان به اجراي طرح احيا و مرمت و لايروبي جهاد كشاورزي صورت گرفته است كه از عمده ترين اين اقدامات مي توان به اجراي طرح احيا ومرمت و لايروبي قنوات اشاره نمود كه از سال 1377 شروع شده و همچنان ادامه دارد. از آنجاييكه احيا و مرمت و لايروبي قنوات از عوامل ضروري و اساسي نگهداري و مديريت قنات مي باشد در اين مقاله سعي شده كه ضمن اشاره به ضرورت اجراي چنين طرحي، دستاوردها و مسائل و مشكلات فرا روي نگهداري و مديريت قنوات در قالب اين طرح و همچنين نيازهاي اساسي اين بخش به طور كامل مورد نقد و بررسي قرا رگيرد. تا از اين طريق افق تازه اي در كشور فرا روي محققين و علاقمندان به اين رشته گشوده شود.

قنات ، روشهاي سنتي استحصال آب ، احياء و مرمت ، دستاوردها و مشكلات فرا روي قنوات