بررسي مشكلات قنات در فلات مركزي ايران با استفاده از دانش بومي كشاورزان  Fulltext 

[ محمدعلي دهقاني ] - مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان يزد
[ محمدرضا دانائيان ] - مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان يزد

خلاصه مقاله:

قنات با همه مزايايي كه دارد در بعضي مناطق با مشكلات ويژه اي همراه است. براي بررسي اين مشكلات در محدوده استان يزد 13 منطقه نمونه انتخاب و در هر منطقه بطور تصادفي مسائل قنات در 10 درصد روستاها مورد مطالعه قرار گرفت. در آن تحقيق از طرق پرسشنامه و مراجعه به متصدي قنات يا كشاورز خبره محلي نوع مشكلات قنات و درجه اولويت هر مشكل سوال شد. جمعا 49 پرسشنامه تنظيم و اطلاعات آنها استخراج گرديد. اين اطلاعات مربوط به سه تبپ قنوات كوهستاني، كوهپايه اي و جلگه اي مي باشند. فراواني مشكلات مطرح شده و درجه اولويت آنها در مورد سه تيپ قنوات مذكور بصورت امتيازات عددي محاسبه شد. ميانگين امتيازات مذكور شاخص براي معرفي نوع مشكل و اولويت آن در نظر گرفته شد.
نتايج نشان كه قنات در اينگونه مناطق موجب تخليه نابجاي آب زير زميني در فصول سرد و اتلاف آن به ميزان 42 درصد مي باشد. نوسان آبدهي در طول سال و در سالهاي ترسال و خشك سال، بالا بودن هزينه هاي حفاظت و توسعه قنات، الودگي آب در مسير انتقال و آسيب پذيري بر اثر عوامل طبيعي و انساني به ميزان متوسط هر 10/7 سال يكبار از مشكلات ديگر قنات معرفي شده است.

مشكلات قنات ، حريم قنات ، سيل زدگي ، نوسان آبدهي ، خسارت كشاورزي ، اتلاف آب