ارزيابي تاثير پخش سيلاب آب باريك بم در افزايش بهره وري از قنوات  Fulltext 

[ محسن بني اسدي ] - كارشناس مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي كرمان
[ مهنوش عليزاده ] - كارشناس مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي كرمان
[ نجمه حاج سيدعليخاني ] - كارشناس مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي كرمان

خلاصه مقاله:

قنات يكي ازمنابع آب زير زميني است كه حدود سه هزار سال پيش توسط ايرانيان اختراع شده، كه بطور مصنوعي در جهت تامين آب از گذشته تاكنون مورد استفاده قرار گرفته و همچنين نوعي زهكش زير زميني است كه آب در آن از اثر نيروي ثقل به سطح زمين جريان يافته و مورد استفاده قرار مي گيرد.
ميزان ابدهي قنوات به عوامل بسيار زيادي بستگي دارد كه يكي از مهمترين آنها سفره هاي آب زير زميني مي ابشد . خشكساليهاي شديد و بروز سيلاب هاي مخربي كه در چند سال اخير در سطح استان رخ داده باعث پايين امده سطح آب سفره آب زير زميني شده و همچنين برداشت بيش از حد از آب سفره و حفر چاه هاي غير مجاز نيز نقش بسزايي در خشكشدن و كم ابي قنات ها داشته اند.
در اين تحقيق به منظور ارزيابي عملكرد سيستم پخش سيلاب آب باريك بم بر روي قنوات پايين دست تعداد 12 رشته قنات در پايين دست ايستگاه تحقيقات آبخوانداري (پخش سيلاب) انتخاب گرديده كه 7 رشته قنات دقيقا در محدوده طرح و 5 رشته خارج از محدوده تحقيق بوده است. آماربردراي از قنات ها قبل از اجراي طرح اغازشده و بصورت مداوم و در طول اجراي طرح نيز انجام پذيرفته است.
نتايج حاصل از اين تحقيق بيانگر آن است كه سيستم هاي پخش سيلاب كه به منظور ذخيره و نفوذ آب در منطقه احداث شده اند. تاثير بسزايي در افزايش آب زير زميني منطقهو ميازن ابدهي قنوات پايين دسته داشته اند. بطوريكه ميزان ابدهي 7 قنات تعيين شده در محدوده طرح بين يك تا دو برابر افزايش داشته اند در حالي كه در 5 قنات خارج از محدوده طرح هيچگونه افزايشي در ميزان آبدهي آنها وجود نداشته است، همين مساله بيانگر اهميت اجراي سيستم هاي پخش سيلاب جهت تغذيه سفره هاي آب زير زميني و كمك به افزايش ابدهي قنوات مي باشد.

قنات ، پخش سيلاب ، آبخوانداري ، سفره هاي آب زير زميني