معرفي ضوابط و معيارهاي طراحي لوله هاي كم فشار (Low pressure pipe design) براي طرح شبكه فرعي آبياري و زهكشي مياناب شوشتر  Fulltext 

[ محمود بينا ] - عضو هيأت علمي دانشكده مهندسي علوم آب، دانشگاه شهيد چمران اهواز
[ محسن زرشناس ] - كارشناس هيدروليك شركت مهندسي مشاور دزآب ودانشجوي كارشناسي ارشد سازه هاي آبي دانشكده مهندسي علوم آب، دانشگاه شهيد چمران اهواز

خلاصه مقاله:

طرح شبكه فرعي آبياري و زهكشي مياناب شوشتر به مساحت حدود ۶۰۰۰ هكتار، بخشي از طرح آبياري و زهكشي كارون بزرگ است كه در شمال استان خوزستان واقع شده و اراضي وسيعي به مساحت بيش از ۱۵۰۰۰۰ هكتار را در سواحل شرقي و غربي رودخانه كارون و از طريق اين رودخانه تحت پوشش خود قرار داده است. در كشورهاي با وضعيت اقليمي خشك و نيمه خشك با توزيع غيريكنواخت بارندگي و عدم تناسب ميزان و مدت بارندگي با آب مورد نياز گياهان زراعي، آبياري مناسب بعنوان يك ابزار مهم در توسعه كشاورزي به شمار مي رود. در اين راستا، مديريت مؤثر عرضه و تقاضا و مصرف آب كشاورزي به منظور افزايش بهره وري از منابع آبي قابل استحصال، نقش مهمي در توسعه پايدار كشاورزي واستفاده مناسب از كليه پتانسيل هاي آب وخاك در جهت احياء كشاورزي مناطق خواهد داشت. يكي از روشهاي دستيابي به بهبود كارايي مصرف آب در كشاورزي استفاده از سيست مهاي كم فشار و تحت فشار ميباشد كه در دهه هاي اخير مورد توجه ويژه برنامه ريزيان توسعه در كشورهاي پيشرفته جهان قرار گرفته است. با اين وجود هنوز حدود ۹۰ % از اراضي آبي دنيا، تحت پوشش آبياري سطحي و حدود ۱۰ % باقيمانده تحت پوشش سيست مهاي آبياري تحت فشار و كم فشار م يباشد. سيست مهاي آبياري كم فشار، راه حل مؤثري براي جلوگيري از راندمان پايين كانالهاي روباز خاكي يا پوشش شده و هزينه هاي بالاي سرمايه گذاري و بهره برداري از سيستمهاي آبياري مكانيزه (باراني و قطر هاي) م يباشند كه امكان دستيابي به راندمان مزرعه تا حدود ۹۵ % را در شرايط مناسب اجرا، فراهم مي آورد. براي طراحي خطوط لول ههاي كم فشار، توجه به ضوابط و معيارهاي استاندارد طراحي از جمله انتخاب سيستم توزيع آب، انتخاب جنس و قطر بهينه لوله، تهيه آرايش شبكه با استفاده از نقشه توپوگرافي و عوامل اجتماعي و اقتصادي و مشاركت مردمي، رعايت ضوابط هيدروليكي از جمله حداكثر و حداقل سرعت جريان، شيب لوله، سطح آب طراحي در آبگيرها با لحاظ كليه افتهاي ممكن در مسير جريان، انتخاب و طراحي سازه هاي وابسته به سيستم، مسائل و مشكلات اجراي سيستم و بهره برداري و نگهداري از آن و ... ضروري است. در اين مقاله سعي شده است پس از معرفي سيستمهاي آبياري كم فشار، ضوابط و معيارهاي كلي طراحي مورد بررسي قرار گرفته و سپس معيارهاي بكار گرفته شده در طراحي شبكه فرعي آبياري كم فشار مياناب شوشتر تشريح گردد.