كاربرد صفحات مستغرق جهت ساماندهي و تثبيت رودخانه هاي فصلي  Fulltext 

[ عبدالمجيد فروغي ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
[ محمد بني رضي ] - كارشناس پژوهشي مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان قم
[ محمدابراهيم بني حبيب ] - استاديارپژوهشي مركزتحقيقات خاك و آبخيزداري
[ مسعود ساجدي سابق ] - عضوهيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري

خلاصه مقاله:

يكي از مهمترين معضلاتي كه مهندسي رودخانه با آن مواجه است، مسأله فرسايش و رسوبگذاري در بستر و سواحل رودخانه ها مي باشد . اين پديده در رودخانه هاي آبرفتي، عميق و كم عرض دائم ي به شكل پيچانرودي و در رودخانه هاي عريض و فصلي و كم عمق به صورت شرياني شدن بروز پيدا مي كند.به منظور جلوگيري از بروز اين پديده، روشهاي مختلفي از قبيل اپي، اسكله و دايك مرسوم است كه به د ليل عدم امكان پيش بيني اثرات آنها بر روي رودخانه و هزينه هاي اجرايي بالا، امكان بكارگيري آنها در تمام نقاط فراهم نمي باشد.روش ديگري كه در دو دهة اخير توسط ادگارد و همكاران از دانشگاه ايوا بر مبناي مطالعات تئوري، آزمايشگاهي و صحرايي پيشنهاد گرديده و توسعه يافته است استفاده از صفحات مستغرق (Submerged vane) مي باشد.اين صفحات پره هاي كوچكي ، هستند كه با زاويه ١٥ تا ٢٥ درجه نسبت به جهت جريان مركزي در بستر نصب مي شوند و با ايجاد جريان چرخشي در اطراف خود باعث تغيير در مقدار و جهت تنش برشي، تغيير در توزيع سرعت، عمق و انتقال رسوب در محدودة تحت تأثير مي شوند.مطالعات آزمايشگاهي انجام شده جهت بررسي عملكرد صفحات مستغرق عمدتًا با اعمال يك دبي ثابت در طول هرآزمايش صورت گرفته است. در اين تحقيق سعي شده است با ايجاد شرايطي تقريبًا مشابه رودخانه هاي فصلي و شرياني از طريق اعمال دبي متغير پله اي (هيدروگراف) در طول آزمايش عملكرد صفحات مستغرق جهت ساماندهي رودخانه هاي فصلي كه داراي دبي پايه نمي باشند، بررسي گردد . طراحي صفحات بر اساس معيارهاي ارائه شده توسط ادگارد صورت گرفته است و با انجام آزمايشهاي متعدد عملكرد سيستم و ابعاد بهينه بررسي گرديده اند.نتايج آزمايشها نشان مي دهد كه زاويه برخورد ٢٠ درجه نسبت به جهت جريان مركزي شرايط بهتري را از نظر فرسايش موضعي اطراف صفحه و ايجاد برم فراهم مي كند همچنين صفحات با ابعاد H/d=0/ 4 و25 L/d=1/با آرايش سه صفحه در هر رديف و فاصله از يكديگر برابر (δs =12/5d) بهترين شرايط را از نظر ايجاد برم كناره و تثبيت رودخانه فراهم مي كنند. در مجموع استفاده از صفحات مستغرق جهت تثبيت و ساماندهي رودخانه هاي فصلي مثبت ارزيابي مي شود.

صفحات مستغرق-مديريت رسوب- رودخانه هاي فصلي