نقش باكتريهاي هوازي درخوردگي آهن  Fulltext 

[ اشرف السادات نوحي ] - استاد دانشكده علوم دانشگاه تهران
[ محمد ستاره ] - پژوهشگاه صنعت نفت تهران، عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد چمران

خلاصه مقاله:

اكسيداسيون آهن و ايجاد خوردگي توسط باكتري هوازي اكسيد كننده آهن، اسفروتيلوس ناتانس، مورد مطالعه قرار گرفت. در ابتدا طي ازمايش حدود 15 نوع محيط كشت «محيط كشت لاكتات برات» جهت غني سازي باكتري و «محيط كشت I آكاردار» جهت جداسازي آن انتخاب و مورد استفاده قرار گرفتند.
به منظور شناسايي ميكروسكوپي باكتري، از ميكروسكوپهاي نوري و الكتروني اسكتينگ استفاده بعمل آمد.
در نتيجه مشخص گرديد كه هنگام استفاده از ميكروسكوپ نوري، استفاده از لام مرطوب با رنگ فوشين ، بهترين روش جهت مشاهده غلاف و سلول باكتري مي باشد. همچنين طي آزمايشات متعدد انجام شده مشخص گرديد كه بهترين روش براي تهيه و آماده سازي نمونه جهت بررسي اسفروتيلوس با كمك ميكروسكوپ الكتروني اسكتينگ استفاده از كوپنهاي كربن استيل مي باشدكه در اين روش غلافهاي اسفروتيلوس بخوبي مشاهده ومورد مطالعه قرار گرفتند.
تاثير شرايط فيزيكي روي رشد باكتري با بررسي تاثير PH و درجه حرارتهاي مختلف و نيز تاثير اكسيژن و هوادهي روي باكتري انجام پذيرفت و نهايتا مشخص گرديد باكتري قادر به تحمل PH پائين تر از 6 و بالاتر از 8 نبوده و درجه حرارت اپتي مم رشد آن نيز 30-20 درجه سانتي گراد مي باشد. و همچنين اثبات گرديد كه اين باكتري در شرايط بيهوازي قادر به رشد نيست.
به منظور بررسي توانايي اكسيداسيون آهن و حذف اهن فروي (Fr2+) محلول از محيط توسط باكتري، تست سنجش آهن فرو در محلول به دوروش انجام و در نهايت روش فنانترولين، بعنوان بهترين روش انتخاب و مورد استفاده قرا رگرفت. همچنين جهت بررسي ايجاد خوردگي مستقيم و اكسيداسيون اهن عنصري توسط باكتري، از كوپنهاي كربن استيل همراه با توزين دقيق قبل و بعد از تاثير باكتري استفاده گرديد.
به منظور بررسي رسوب آهن در غلاف باكتري، توده، سلولي ايجاد شده روي كوپنهاي كربن استيل پس از انجام روشهاي آماده سازي با استفاده از ميكروسكوپ الكترونيكي اسكتينگ بررسي و سه نوع غلاف (غلافهاي خالي از آهن، داراي رسوب اهن در بيرون و يا درون غلاف و شناسايي آنها بادستگاه F.D.S) مشاهده گرديد.
از دستگاه F.D.S نيز براي اندازه گيري ميزان اهن موجود در غلاف بصورت نقطه اي با موفقيت استفاده بعمل آمد.
به منظور بررسي پراكندگي اين باكتري در مناطق طبيعي و صنعتي ايران، از مناطق طبيعي داراي خصوصيات ويژه زيستگاهي اين باكتري و نيز تعدادي از واحدهاي صنعتي نمونه برداري بعمل امد. نتايج مشخص نمود كه اين باكتري در محيط زيست طبيعي خود تكثير يافته و از طريق آبهاي مورد استفاده واحدهاي صنعتي وارد اين تاسيسات شده مسائل و مشكلات فراواني (از جمله خوردگي و انسداد لوله ها) ايجاد مي كند.