[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

علل پائين بودن راندمان آبياري در منطقه ورامين  Fulltext 

[ غلامرضا زهتابيان ] - استاديار گروه فني كشاورزي - دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

نگاهي گذرا به مسائل آب و آبياري در منطقه ورامين نشان مي دهد كه با عنايت به موقعيت اين شهرستان در كنار تهران بزرگ از دو جنبه كشاورزي و آب و خاك اين منطقه در خطر است. اول اينكه بطور مرتب بعلت افزايش نفوس و جمعيت تهران از حقابه بخش كشاورزي ورامين كاسته مي شود، دوم اينكه فاضلابهاي حاصله از مصرف بي رويه آب و هدايت آن به سمت جنوب سبب خيزش سطح ايستابي در جنوب منطقه ورامين گرديده و مشكلات حاد زهكشي و در نهايت آلوده شدن آب و خاك و محصولات كشاورزي مي گردد.
در اين رهگذر با عنايت به محدوديت شديد آب اولاً فشار به سمت بهره برداري از مخازن و منابع زير زميني افزايش پيدا نموده و در نهايت شمال منطقه مرتب با افت سطح آبهاي زير زميني و همچنين خشك شدن قنوات مواجه بوده ، ثانياً بدليل سوء مديريت آب و آبياري از حداقل حقابه موجود نيز استفاده بهينه و مطلوب بعمل نمي آيد و نزديك به 75% از آبها به طرف مختلف بهدر مي رود.
در اين طرح نگرشي بر وضعيت آب و آبياري در منطقه ورامين شده و عوامل موثر در پائين بودن راندمان آبياري، نارسائي هاي مربوط به مديريت آبياري و زهكشي و در نهايت راههاي لازم جهت جلوگيري از هدر رفت آب، آلوده شده منطقه، فرسايش خاك وغيره … پيشنهاد گرديده است.
به جهت جوابگوئي به سوالات مطروحه از اطلاعات شخصي، مطالعات بيبيليوگرافيك، كمك گيري از كارشناسان و اساتيد و اهل فن، مشاهدات ميداني و در نهايت پرسشنامه هائي كه توسط وارمين تكميل گرديده و تحليل كامپيوتري روي آن انجام پذيرفته كمك گرفته شده است.
نتيجه كار نشان مي دهد كه اولاً مسائل و مشكلات مربوط به عدم مديريت صحيح آب و آبياري و بهره وري نامطلوب را در جائي خارج از ورامين بايد جستجو نمود و همجواري با تهران بزرگ را بزرگترين معضل گزارش نمود. ثانياً مسائلي نيز وجود دارد كه خاص خود ورامين و اهميت آن كمترر از حالت اول نيست اين مسائل سبب افت شديد آب در منطقه گرديده كه اهم آن بطور خلاصه و گذرا عبارتند از اينكه روشهاي آبياري در منطقه ورامين نه تنها سنتي است و از روشهاي مدرن و تحت فشار خبري نيست كه اين خود عامل اساسي افت راندمان است، بلكه در روشهاي سنتي فعلي نيز تمهيداتي از جهت طراحي و ميدريتي بايد اتخاذ شود كه منطقه از آن غافل است، كانالهاي آبياري و شبكه هاي انتقال بدون پوشش بوده در بهره برداري و تقسيم و توزيع آب از ابتدايي ترين وسايلي كه به عنوان كارآئي لازم را ندارند استفاده مي شود از وسائل مدرن تجهيز روشهاي سنتي متانند سيفون، لوله هاي انتقال آب و غيره … خبري نيست و در نهايت مشكلات اجتماعي زارعين در ارتباط با حقابه هاي و آبياري اشتراكي، نبود تحقيق و آموزش در ارتباط با تعيين نياز آبي گياهان، كنترل رطوبت آب خاك و بالاخره رهبري نامطلوب آبياري و عدم انطباق آن با خواسته گياهان، كمبود آب در پريودهاي پيك و بحران و … از عواملي هستند كه عامل بازدارنده مصرف بهينه آب مي باشد.
لذا با توجه به تحقيقات و آموزش و ترويج در منطقه، رفع معضلات ناشي از همجواري با تهران برنامه ربطي در جهت استفاده مطلوب از امكانات و حداقل آب موجود در منطقه، تغيير نظام مديريت آبياري، اصلاح و بهبود راههاي اساسي و معقول تقسيم و توزيع آب و نهاده ها و وسائل و قطعات مربوط به آبياري، پيدا كردن راههاي مطلوب و بهينه از فاضلاب تهران و اتخاذ سياستهاي اصولي بين صنعت و كشاورزي از نتايج و پيشنهادات اين مقاله مي باشد.