[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

بررسي امكان تغذيه مصنوعي آب انتقالي از دشت شيراز در لايه آبدار دشت سروستان  Fulltext 

[ سيدمحمدحسين حجتي ] - كارشناس شركت مهندسين مشاور پاراب فارس وعضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي استهبان - گروه مهندسي عمران
[ عزت الله رئيسي ] - عضو هيئت علمي دانشگاه شيراز، بخش زمين شناسي

خلاصه مقاله:

سطح سفره آب زير زميني در جنوب شرقي دشت شيراز بالابوده و از طرفي بخشي از آبهاي سطحي دشت شيراز نيز در ماههاي از سال بدون استفاده به درياچه مهارلو وارد و تبخير مي شود. بررسيهاي انجام شده نشان مي دهد كه با احداث سيستم زهكشي در جنوب شرقي دشت شيراز و نيز استحصال آبهاي سطحي رودخانه هاي خشك و چنارراهدار مي توان در مجموع به طور متوسط حجم آبي معادل 6 متر مكعب در ثانيه (در ماههاي مرطوب) و 3 متر مكعب در ثانيه (درماههاي خشك) تامين نمود. آب استحصال شده براي مصرف بايد به دشت سروستان (جنوب شرقي شيراز) انتقال يابد در ماههاي خشك آب مي تواند مستقيما جهت كشاورزي استفاده گردد ولي در ماههاي مرطوب (ماههاي آذر تا فروردين) دو گزينه احداث سد و تغذيه مصنوعي براي ذخيره در نظر گرفته شده است.
مخروط افكنه هاي موجود در دامنه كوه قره واقع در جنوب دشت سروستان به منظور ايجاد حوضچه هاي تغذيه مصنوعي مورد مطالعه قرار گرفته وپارامترهايي نظير نفوذپذيري آبرفت درسطح زمين و اعماق مختلف (از طريق آزمايش استوانه مضاعف)، تجزيه مانيكي و تعيين بافت آبرفت در اعماق، و نيز عمق سطح آب زير زميني در محدوده مورد مطالعه اندازه گيري شده است. منحني هاي هم نفوذ سطحي، هم عمق سطح آب زير زميني، هم تراز سطح آب زير زميني و نيز منحني هاي همسان هدايت الكتريكي ، يون كلر و يون سولفات آب زير زميني در محدوده مورد مطالعه تهيه گرديده است.
نتايج حاصله نشان مي دهد كه امكان تغذيه آب در داخل مخروط افكته به علت نفوذپذيري مناسب آبرفت و عدم وجود لايه هاي پيوسته نفوذناپذير در بالاي سطح آب زير زميني وجود دارد. ولي چون در پائين دست محل انجام طرح تغذيه مصنوعي، نفوذپذيري كاهش يافته و سطح آب زير زميني افزايش مي يابد، اين مساله باعث مي گردد كه با توجه به حجم بالاي آب موجود جهت تغذيه (حدود 6 متر مكعب در ثانيه در مدت 5 ماه) سطح سفره آب زير زميني در بخش عمده اي از اطراف محل تغذيه شديدا افزايش يافته، به طوري كه احتما دارد دشت را غرقاب نمايد. در اين شرايط اگر سيستم زهكشي جهت پائين انداختن سطح سفره احداث گردد، موثر نخواهد بود . چون آبهاي تغذيه شده در همان فصل زمستان از شبكه هاي زهكشي خارج مي گردد و بنابراين در اين شرايط احداث سد مخزني از اولويت بيشتري برخوردار است.
با توجه به اين تحقيق مي توان نتيجه گرفت كه در طرح هاي بزرگ تغذيع مصنوعي تنها پتانسيل نفوذپذيري محل تغذيه نبايد در نظر گرفته شود بلكه عمق سطح آب زير زميني در پائين دست جهت جريان آب زير زميني ظرفيت بخش غير اشباع سفره زير زميني و حجم آب تزريق شده به عنوان عوامل بسيار مهم بايد مورد بررسي قرار گيرد.