سيلابهاي برق آسا(آني)، پيش بيني و كاهش خسارات  Fulltext 

[ مريم آذرخشي ] - دانشجوي دكتري آبخيزداري ، دانشكده منابع طبيعي، دانشگاه تهران
[ محمد مهدوي ] - استاد دانشكده منابع طبيعي ، دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

كشور ما از جمله مناطق بلاخيز جهان مي باشد . بلاياي طبيعي از جمله زلزله ، سيل ، طوفان ، طوفانهاي شن ، رانش زمين ، خشكسالي و ... سالانه خسارات جبران ن اپذير جاني و مالي فراواني را به جا ميگذارد . در اين ميان وقوع سيل با توجه به موقعيت جغرافيايي كشور كه بخشهاي عمده اي از آن را مناطق خشك و نيمه خشك فرا گرفته است نقش مهمي در تلفات ناشي از سوانح طبيعي به عهده دارد . افزايش فراواني وقوع سيلاب در سالهاي اخير باعث شده كه اين پديده طبيعي در كشور ما در بعضي از مواقع به يك پديده مصنوعي تبديل شده كه ناشي از دخالتهاي
نا بجا و مديريتهاي نادرست انسان در حوزه هاي آبخيز مي باشد .سيلابهاي برق آسا سيلهايي هستند كه در حوزه هاي آبخيز كوچك با شدت زياد و مدت كوتاه اتفاق مي افت ند . زمان تا اوج در هيدروگراف سيلابهاي برق آسا كوتاه مي باشد. بنابراين با شناخت عوامل موثر بر زمان تا اوج و زمان تمركز حوزه ها مثل شدت بارش، شيب و طول آبراهه اصلي ، ضريب دو شاخگي ، نفوذپذيري خاك و ... مي توان مناطق مستعد سيلابهاي آني را شناسايي كرد . در اين مقاله به بررسي سيلاب مرداد 1380 گرگان پرداخته شده است .بررسي ها نشان داده كه در اين سيلاب بارش 150
ميلميتر در مدت 11 ساعت باريد كه 50 ميلمتر آن در يك ساعت باريده است . دبي پيك سيلاب به 3200 مترمكعب بر ثاينه رسيد . فاكتورهاي موثر ديگر بر وقوع اين سيل تغي ير پوشش گياهي طبيعي منطقه ، توسعه مناطق شهري و جاده سازي و ... است . لذا مي توان با تعيين مناطق حساس و با نصب و تجهيز ايستگاههاي هواشناسي و هيدرومتري در آنها به پيش بيني هيدرولوژيكي و هيدرو كليماتولوژي سيلاب پرداخت و با استفاده از سيستم هاي هشدار سيل خسارات سيل را تا حد زيادي كاهش داد.

سيل ، سيل برق آسا ، زمان تمركز ، مكان يابي، مناطق حساس