معرفي سيستم پيش بيني و هشدار سيل رودخانه كرخه  Fulltext 

[ حميدرضا اسلامي ] - مدير بخش تحقيق و توسعه – مهندسين مشاور جاماب
[ محمد ذاكرمشفق ] - كارشناس منابع آب – موسسه تحقيقات آب

خلاصه مقاله:

پديده سيل هر ساله در نقاط مختلف جهان باعث بروز خسارات جاني و مالي فراوان مي گردد. حتي در كشورهايي كه در زمينه حفاظت سواحل و رودخانه ها و ايجاد سد هاي مخزني با هدف كنترل سيلاب پيشرفتهاي چشم گيري داشته اند ، هر ساله سيلهاي عظيم و غير قابل كنترلي اتفاق افتاده و خسارات فراواني ببار مي آورد. امروزه اهميت مديريت سيلاب افزايش يافته و كنترل سيل با استفاده از مديرت سيل بيشتر مطرح مي باشد. سيستم هاي هشدار سيل يكي از روشهاي شاخص مديريت سيلاب مي باشندكه در كنترل سيل از طريق اعمال سياست بهره برداري زمان واقعي از مخازن نقش اساسي دارد. از آنجائيكه حفاظت حريم رودخانه ها توسط انواع خاكريزها و ساير روشهاي سازه اي به دليل هزينه هاي غير اقتصادي و مشكلات زيست محيطي و دلايل ديگر غير معقول مي باشد ، لذا ايجاد سيستم هشدار سيل به عنوان يك روش غير سازه اي همراه با حفظ وضعيت طبيعي رودخانه مي تواند راهگشاي اين گونه مشكلات باشد. يكي از انگيزه هاي ايجاد سيستم هاي هشدار دهنده سيل رودخانه ها كاهش خسارات سيل از طريق هشدار به ساكنين مناطق سيل گير و تعيين بهره برداري زمان واقعي از سدهاي احداث شده بر روي رودخانه ها مي باشد. از طرف ديگر بسياري از رودخانه هاي سيلابي در كشور وجود دارند كه در اثر طغيان آب ، مسيرهاي آنها عملاً عوض شده و در نتيجه اقدامات سازه اي بي نتيجه خواهند ماند. لذا بهترين روش در اين رودخانه ها ايجاد سيستم هشدار سيلاب جهت كاهش خسارات سيل مي باشد. هدف اوليۀ اين سيستم ، انجام دادن خدمات اضطراري و فراهم آوردن اطلاعات پيشرفته درباره سيل است ، به طوري كه به سهولت و سرعت بتوان پس از دريافت اين اطلاعات ، عكس العمل نشان داد. دومين هدف مهم سيستم هشدار سيل ، فراهم آوردن اطلاعات براي مديريت منابع آب است . بنابراين ، اطلاعات سيستم هاي هشدار سيل مي تواند براي تصميم گيريهاي روزانه در تخصيص منابع آب مورد استفاده واقع شود. هدفهاي اوليۀ سيستم هشدار سيل عبارتست از ( 1) كاهش خسارت وارده به جان و مال مردم از طريق سيل ؛ و ( 2) كاهش اختلال در فعاليتهاي تجاري و انساني . براي رسيدن به هدفهاي بالا بايد اقدامات زير انجام شود. - -1 بهبود بخشيدن و حفظ يك سيستم ارتباطي مؤثر بين سازمانها و افراد 2- مشاركت عمومي و برنامه ريزي واكنش و پاسخ به خطر 3 آموزش همگاني براي واكنش در برابر پيش بيني و هشدار سيل هاي ناگهاني 4- مؤثرتر و بهتر كردن مديريت سيلابدشت 5- به حداقل
رساندن زمان واكنش پس از پخش هشدار سيل ناگهاني