نقش فن آوريهاي فضائي در مديريت و تخفيف آثار ناشي از بلايا و حوادث غير مترقبه  Fulltext 

[ محمد مسافري ] - دكتري تخصصي بهداشت محيط، استاديار دانشكده بهداشت و تغذيه دانشگاه علوم پزشكي تبريز

خلاصه مقاله:

حوادث و بلايا شامل انواع بلاياي طبيعي ( بيولوژيكي، ژئولوژيكي، آب و هوائي ) ، بلاياي تكنولوژيكي يا شرايط اورژانسي پيچيده از قبيل جنگها و كشمكشها است . بر اساس اعلام فدراسيون بين المللي صليب سرخ جهاني و جمعيت حلال احمر، بلاياي گزارش شده بين المللي در سال 2002 ، 608 ميليون نفر را در سراسر جهان متاثر ساخته و 24532 نفر را كشت . اما ميانگين ساليانه مرگ و مير ناشي از بلايا 63000 نفر مي باشد كه متاسفانه بيش از %90 مرگ و مير ناشي از بلاياي طبيعي در كشورهاي در حال توسعه است . مديريت بلايا در برگيرنده يكسري از فازهاي information - intensive مشتمل بر برنامه ريزي پيش از بلايا، آمادگي و پيش بيني بلايا، پاسخ اورژانسي، بهبودي و ساخت و ساز مجدد مي باشد . در خصوص بلايا پيشگيري بهتر از درمان
بوده و اقدامات مربوط به كاهش و تخفيف نتايج بلايا مي تواند باعث پيشگيري از مرگ و مير و آسيبها شده و توسعه پايدار بطور قابل توجهي با كاهش اثرات بلاياي طبيعي، تقويت شده و ارتقاء خواهد يافت .
فن آوري فضائي (Space Technology) مي تواند در تهيه و ارائه اطلاعات مورد نياز در هر يك از فازهاي مديريت بلايا نقش قابل توجهي ايفاء نمايد . هواشناسي ماهواره اي، خدمات ماهواره اي موبايل، ماهواره هاي مخابراتي زميني (geostationary)، سيستم هاي دريائي و زميني (Navigation and geopositioning) ، اينترنت و ديگر كاربريهاي باند پهن و ماهواره هاي دريافت راه دور (Remote sensing satellite) قادر به تهيه و ارائه اطلاعات مورد نياز هستند . بلايا اگر چه قابل پيشگيري نيستند اما از طريق استفاده از تكنولوژيهاي مخابرات تلفني (Telecommunication) ، مشاهده زمين (Earth observation) ، تعيين وضعيت زميني (Geopositioning) و هواشناسي و - GIS كه الزامات اطلاعاتي فازهاي مختلف برنامه مديريت بلايا را فراهم مي كنند - مي توان پتانسيل قابل توجهي براي كمينه سازي اثرات اجتماعي و اقتصاديخطرات طبيعي آنها ايجاد نمود .
در مقاله حاضر انواع كاربرد هاي فن آوريهاي فوق الذكر همراه با ويژگيها، اطلاعات و نقشه هائي كه مي توانند ارائه نمايند و نيز مثالهاي موردي ارائه گرديده است . اميد است با برنامه ريزي لازم در داخل كشور نسبت به استفاده بهتر از اين فن آوريها در مديريت بحران و بلايا اقدام لازم به عمل آيد .

بلايا، فن آوري فضائي، مديريت