شناسايي و پهنه بندي نواحي مستعد زمين لغزش در حوضه آبريز اوجان چاي (با استفاده از روش هاي آماري و سامانه هاي اطلاعات جغرافيايي)  Fulltext 

[ فريبا كرمي ] - عضو هيئت علمي دانشگاه تبريز
[ مريم بياتي خطيبي ] - عضو هيات علمي دانشگاه تبريز

خلاصه مقاله:

در دهه هاي اخير، وقوع انواع حركات توه اي، در حوضه آبريز اوجان چاي (دامنه شمالي توده كوهستاني سهند)، تحت تاثير عوامل طبيعي و انساني، و افزايش يافته و خسارت هاي مالي زيادي را به مردم و مسئولين تحميل كرده است. براي پيشگيري و كاهش خسارت هاي ناشي از وقوع حركات توده اي در حوضه مورد مطالعه، شناسايي و پهنه بندي نواحي حساس به زمين لغزش ها، ضروري به نظر مي رسد. به اين ترتيب، اجراي برنامه هاي عمراني و توسعه بخش هاي مسكوني، كشاورزي، صنعتي و غيره، در اراضي دور از مناطق حساس و مستعد حركات توده اي مواد، تا حدودي امكان پذير خواهد شد. هدف اين پژوهش، پهنه بندي خطر زمين لغزش و مميزي مناطق پر خطي – كم خطر از نظر وقوع حركات توده اي با بهره گيري از سامانه هاي اطلاعات جغرافيايي (GIS) و نرم افزارهاي ARC/VIEW , ARC/GIS و روش هاي آماري مي باشد. براي ترسيم نقشه پهنه بندي با استفاده از روش آماري رگرسيون چند متغيره، از هشت متغير (شيب، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه ، فاصله از جاده، فاصله از روستا يا شهر، واحدهاي ليتولوژي، كاربري زمين، بارش) عوامل ليتولوژي، بارش، شيب و كاربري زمين مهمترين عوامل موثر در وقوع حركات توده اي منطقه مورد مطالعه تعيين شدند. بر اساس اين عوامل، مدلي براي پهنه بندي حوضه آبريز اوجان چاي ارائه شد. صحت نقشه پهنه بندي خطر نيز با استفاده از روش هاي رياضي مورد تاييد قرار گرفت. نتايج اين مطالعه نشان مي دهد كه در حدود 36 درصد منطقه مطالعاتي از نظر استعداد وقوع زمين لغزش، در محدوده خطر متوسط تا بسيار شدديد قرار دارند. بديهي است با شناسايي مناطق حساس و مستعد وقوع زمين لغزش حوضه آبريز اوجان چاي، در برنامه ريزي ها و مديريت كاربري اراضي، حد الامكان از اجراي برنامه هاي عمراني و توسعه در مناطق مستعد به زمين لغزش اجتناب شود.

پهنه بندي خطر ، زمين لغزش ، توده آتشفشاني سهند، حوضه آبريز اوجان چاي ، سيستم اطلاعات جغرافيايي