كاربرد فرآيند تصميم گيري چند معياره و سامانه اطلاعات جغرافيايي(GIS) در ارزيابي خطر زمين لغزش  Fulltext 

[ مجيد محمدي ] - دانشجوي كارشناسي ارشد آبخيزداري، دانشكده منابع طبيعي و علوم دريايي دانشگاه تربيت مدرس
[ حميدرضا پورقاسمي ] - دانشجوي كارشناسي ارشد آبخيزداري، دانشكده منابع طبيعي و علوم دريايي دانشگاه تربيت مدرس
[ حميدرضا مرادي ] - استاديار دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تربيت مدرس، گروه مهندسي آبخيزداري، مازندران، نور

خلاصه مقاله:

بلاياي طبيعي به عنوان بزرگترين دشمن طبيعي انسان, باعث كشته و مجروح شدن سالانه صدها هزار تن و بي خانمان شدن ميليون ها نفر در سراسر جهان مي شود. از اين رهگذر حركات توده اي و زمين لغزش به عنوان يكي از معضلات جهاني پيش روي انسان است (گرايي، 1385). وجود عواملي از قبيل مستعد بودن ناهمواريها از نظر منشأ ساختماني و ديناميك، قطع درختان و بهره برداري هاي بي رويه از جنگل ها، رعايت نكردن اصول فني و نگهداري جاده هاي جنگلي و روستايي، عدم اعمال مديريت صحيح و بهره برداري غير اصولي از منابع موجود سبب شده كه هر ساله خسارت هاي زيادي بر سكونت گاههاي روستايي، فعاليت هاي ساختماني و زراعي تحميل شود (شادفر و همكاران، 1384). بررسي پديده زمين لغزش جهت تهيه نقشه هاي پهنه بندي خطر زمين لغزش از يك سو به منظور شناسايي مناطق داراي قابليت زمين لغزش در محدوده فعاليت هاي بشري حايز اهميت بوده و از سوي ديگر جهت شناسايي مكان هاي امن براي توسعه زيستگاه ها و سكونتگاه هاي جديد و يا ساير كاربري هاي آتي انسان نظير جاده ها، مسير هاي انتقال نيرو و انرژي، نيروگاه ها و غيره در مقياس هاي مختلف مورد توجه برنامه ريزان قرار دارد (سفيدگري و همكاران، 1384). زمين لغزش مانند بسياري ديگر از پديده هاي طبيعي داراي پارامتر هاي موثر گوناگون، پيچيده و غالبا كيفي هستند كه تصميم گيري در مورد آنها به علت نقش متفاوت هر كدام از پارامتر ها بر پديده مورد نظر، مقدار اثر بخشي متفاوت آنها، كيفي بودن برخي و يكسان نبودن معيار سنجش در مورد بقيه عناصر باعث مي شود كه نتوان به راحتي در مورد وقوع يا عدم وقوع آنها در مناطق مختلف اظهار نظر كرد. يكي از روش هايي كه در تبديل معيارهاي كيفي به كمي به كار مي رود، روش هاي تصميم گيري چند معياره است. فرآيند تحليل سلسله مراتبي (AHP) يكي از اين روش هاست كه به كمك آن مي توان معيارهاي مختلف را دو به دو مقايسه كرد و سپس به تلفيق كلي نتايج حاصله در منطقه مورد مطالعه پرداخت و در نهايت مدلي ارائه داد كه مي توان از آن در مناطق مشابه استفاده كرد (احمدي و همكاران، 1384). تحقيق حاضر در بخشي از حوزه رودخانه هراز صورت گرفته كه به خاطر شرايط آب و هوايي، فيزيوگرافي و تغيير كاربري همواره با مشكل زمين لغزش مواجه است. در اين تحقيق اولويت بندي عوامل موثر بر زمين لغزش و پهنه بندي خطر آن با استفاده از فرآيند تحليل سلسله مراتبي(AHP) مي شود.