ارزيابي ويژگيهاي هيدروديناميكي يك سازند كربناته در ساختگاه سد تنگ شميران ايلام  Fulltext 

[ حميدرضا جهاني ] - كارشناس آبهاي زيرزميني مركز تحقيقات آب

خلاصه مقاله:

سازند آسماري به سن اوليگوميوسن و با تركيب سنگ شناسي آهكي از سازندهايي است كه در ايران به عنوان بستري با آمادگي زياد براي گسترش پديده كارستي شدن شناخت ه شده است. اين سازند كه در باختر ايران در گستره استان ايلام بصورتي جدانشده با سازند شهبازان و با نام آسماري – شهبازان شناخته شده است، تركيب اصلي سنگ شناسي تكيه گاهها و بخشي از مخزن سد تنگ شميران را در ١٠٠ كيلومتري جنوب باختري شهرستان كرمانشاه تشكيل مي دهد . بمنظور بررسي ويژگيهاي هيدروديناميكي و چگونگي تراوايي در اين سازند، در تكيه گاه راست سد روش رديابي رنگي بكار گرفته شده است . بدين منظور ماده رنگي در كرانه راست رودخانه گنگير در حدود ٤ كيلومتر بالادست در مخزن سد تزريق و نمونه برداري در فواصل زماني و نقاط ت عيين شده به مدت 2/5 ماه انجام شد . استفاده از اين روش منجر به شناخت بهتر وضعيت گسترش ناهمگون پديده انحلال در سازند كربناته آسماري –شهبازان شد . نتايج بدست آمده نشان مي دهند كه ماده رنگي اورانين پس از طي مسافت ٤ كيلومتر در مدت چهار روز به محل چشمه شماره دو ر سيده است . سرعت بدست آمده بر پايه زمان پيدايش نخستين اثر ماده رنگي در چشمه حدود ٩٨٠ متر در روز مي باشد كه با توجه به تصورهاي پيشين در مورد سازند آسماري – شهبازان سرعتي بالا است . با وجودي كه نتايج بدست آمده نشان مي دهند در مسير بين نقطه تزريق اورانين تا چشمه شماره دو پديده كارستي شدن به گونه اي چشمگير در سازند كربناته گسترش يافته، شكل نمودار زمان – غلظت در چشمه شماره دو نشاندهنده اين است كه سيستم كانالهاي انحلالي كاملا" يكپارچه و همگن نبوده و جريان آب زيرزميني از مسير شكستگيها و كانالهاي گوناگوني گذر نموده ا ست. روش آزمايشگاهي مورد استفاده در اين پژوهش اندازه گيري بروش اسپكتروفلوئوريمتري و با دستگاه شيمادزو RF -5000 بوده است.

آبهاي زيرزميني، رديابي رنگي، كارست