عيب يابي راه ماهي سد انحرافي كرخه حميديه  Fulltext 

[ جمال فيلي ] - كارشناس ارشد سازه هاي آبي سازمان آب و برق خوزستان
[ محمود بينا ] - عضو هيات علمي دانشكده مهندسي علوم آب دانشگاه شهيد چمران اهواز
[ هوشنگ حسوني زاده ] - استاديار دانشگاه آزاد واحد شوشتر

خلاصه مقاله:

راه ماهي ها سازه هايي هستند كه امكان عبور ماهي را به بالا دست فراهم ساخته و دسترسي ماهيان به زيستگاه هاي مورد نظرشان را فراهم مي آورند. عمليات ساختماني سد انحرافي كرخه حميديه در سال 1330 بر روي رودخانه كرخه در 35 كيلومتري شمال غربي اهواز و 11 كيلومتري شمال حميديه آغاز و در سال 1335 به بهره برداري رسيد. غالب ماهيان عبوري از رودخانه كرخه عبارتند از : انزه، بني، بياح، شيربت و گطان.
سازه راه ماهي براي اولين بار در استان خوزستان براي سد انحرافي كرخه حميديه اجرا گرديد. اين سازه از نوع سرريز – روزنه و متشكل از يازده استخر مي باشد ميان هر دو استخر مي باشد. ميان هر دو استخر يك سرريز (ديوار مياني) وجود دارد. ارتفاع اين سرريز به ميزان 75 سانتيمتر از كف بالادست و 100 سانتيمتر از كف پايين دست منظور شده است. اين 25 سانتيمتر اختلاف ارتفاع بين كف بالا دست و پايين دست ديوار مياني، بصورت يك پله در راه ماهي به اجراء در آمده است. در زير ديوار مياني، در يك طرف سرريزها يك روزنه جهت عبور ماهي در نظر گرفته شده است.
اين پژوهش ابتدا به بررسي و ارزيابي ابعاد سازه و سپس اندازه گيري سرعت موضعي جريان در استخرها مي پردازد. برداشتها و نقشه برداري صحرائي نشان مي دهد كه درپايين دست سازه به دليل سيلابهاي گذشته شديدا فرسايش يافته، در نتيجه عملا استخر انتهايي موجود در فصول كم آبي بيش از يك متر از سطح آب بيرون مي افتد. لذا ارباط ماهي با سازه قطع مي گردد. ضمنا جهت رفع عيوب سازه (شيب طولي وطول آن)، تغيير طول و در نظر گرفتن استخر استراحت، دراين مقاله پيشنهاداتي ارائه گرديد.

راه ماهي ، سد انحرافي ، استخر راه ماهي ، سرعت انتحاري ماهي